U bent vast wel eens op een vismarkt geweest en dacht: "Deze vis ziet er prachtig uit." Maar wat als de vis die we eten een veel hogere concentratie aan schadelijke stoffen bevat dan het water waarin hij leefde? Een recent rapport van de ULPGC legt een verontrustende kloof bloot tussen de toxiciteit in kweekkooien nabij Melenara en de natuurlijke omgeving daar.
Dit is geen apocalyptisch scenario, maar feitelijke data die cruciaal is voor iedereen in de regio die waarde hecht aan de kwaliteit van de vis die op het Nederlandse bord belandt. We moeten nu begrijpen waar deze stoffen vandaan komen, want de resultaten wijzen op een verrassend lokaal probleem.
Wat het onderzoek precies blootlegde
Onderzoekers van de Universiteit van Las Palmas de Gran Canaria (ULPGC) hebben een officiële analyse uitgevoerd naar de ecologische toestand rondom de kooien van Melenara. Ze keken niet alleen naar het water en het zand, maar vergeleken dit direct met de lever- en kieuwweefsels van een gekweekte zeebaars.
De bevindingen zijn op zijn minst opmerkelijk. Het ging hier om een analyse van 17 monsters, inclusief watermonsters van de zeebodem en het oppervlak, zand en sedimenten. De monsters werden genomen op verschillende plekken rondom het gebied van de viskwekerijen.
De verrassing in het zeewater
Waneer we naar het omliggende milieu kijken – het water en het zand dat u aanraakt als u op het strand bent – zagen de toxicologen weinig schokkends. De resultaten voor organische verbindingen waren vrijwel negatief.
- PAH’s (Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen): Deze werden wel gevonden in het zand, maar in lage concentraties. Experts beschouwen dit als 'normale achtergrondvervuiling', veroorzaakt door alledaagse zaken zoals scheepvaart en verkeer.
- Acute toxiciteit: De gehaltes in het water en sediment waren niet hoog genoeg om acute vergiftiging bij zeedieren te veroorzaken.
Kortom: het strand zelf leek grotendeels 'schoon' volgens de meetlat van dit specifieke onderzoek.
De kluis van de kweekkooien: wat zit in de vis?
Hier komt de *gamechanger*. De analyse van de vis die binnen de kooien is gekweekt, toonde een compleet ander beeld. De concentraties van bepaalde zware metalen in de lever en kieuwen van de zeebaars waren significant hoger dan wat ze in het omringende water zagen.
Metalen zoals arsenicum, cadmium, kwik en lood schoten omhoog in de weefsels van de vis, terwijl ze in het water slechts sporen waren. Dit klinkt alsof de vis fungeert als een spons die die stoffen uit het water filtert én vasthoudt.
Bovendien ontdekten de analisten een specifiek bestrijdingsmiddel, lufenuron, in de lever van de gekweekte vis. Dit gif werd niet** gevonden in de monsters van het natuurlijke milieu rondom de kooien. Dit is het bewijs dat de bron van deze toxische ophoping zich binnen de kweekinstallatie zelf bevindt.
Het rapport sluit de deur voor de simpele verklaring van een grootschalige, externe chemische lozing. De monsters werden genomen op een tijdstip dat er geen chemische lozing gaande was, wat de conclusie versterkt dat we hier niet naar een ‘vergiftigingsincident’ kijken, maar naar een structureel probleem van bioaccumulatie in gevangenschap. De oorzaak van de recente vissterfte in de kooien wordt hierdoor niet meteen onthuld. Maar de data wijzen nu sterk in de richting van factoren die inherent zijn aan intensieve kweek: slechte sanitaire omstandigheden, stress door overbevolking, of de natuurlijke ophoping van stoffen die levende organismen niet goed kunnen uitscheiden. Wat betekent dit voor onze visconsumptie? Hoewel de deskundigen stellen dat er geen directe, acute gezondheidsrisico's zijn op basis van deze specifieke test, is de discrepantie zorgwekkend. Als u een liefhebber bent van verse vis, is het nu zaak om kritischer te kijken naar de herkomst. **Vraag de verkoper naar de kweekcondities, niet alleen naar de vangstdatum.** Bent u verrast door het feit dat de vis die we eten giftiger kan zijn dan het water waarin hij zwom, of zagen we dit al langer aankomen in de schappen?Geen extern lek, wel interne concentratie
