Het nieuwe jaar is begonnen, en hoewel de eerste volle maan – de zogenaamde Wolfmaan – alweer voorbij is, denk niet dat de sterren zich nu rust gaan houden. Integendeel. Januari 2026 tovert een astronomische kalender op tafel die zelfs de meest ervaren nachtbraker verrast. Veel mensen hebben de hoogtepunten van begin januari (de maansverduistering of de eerste 'supermaan') gemist. Dat is jammer, want de komende weken zijn cruciaal voor wie de mooiste planeetverschijningen wil meepikken.
Veel Nederlanders en Belgen hebben de neiging om na de kerstdrukte de telescoop op te bergen, wachtend op de langere avonden in de lente. Maar juist nu, met de relatief donkere, koude nachten, is het moment om die verborgen parels te spotten. Ik heb de kalender voor je gescand en de meest heldere, makkelijk te zien evenementen eruit gehaald. Je hebt geen dure apparatuur nodig om dit mee te maken.
De verborgen kracht van de Wolfmaan (en waarom je hem toch misliep)
De eerste volle maan van januari was op 3 januari. Dit was technisch gezien de eerste 'supermaan' van het jaar, wat simpelweg betekent dat de maan iets dichter bij de aarde stond. Voor het blote oog was het verschil minimaal, maar het zorgde wel voor een opmerkelijk heldere gloed.
Waarom de Wolfmaan? Die naam komt uit oude tradities, verwijzend naar de tijd dat wolven dichter bij de nederzettingen kwamen jagen in de winterkou. Hoewel je hier in de Randstad waarschijnlijk geen wolven meer hoort janken, geeft het wel kleur aan de nacht.
- Nadeel: De helderheid van deze maan overschaduwde de zwakkere meteoren van de Quadrantiden (piek 3-4 januari).
- Mijn tip: Wacht met sterrenkijken tot na de eerste week. De maan is dan weer dunner en je ziet meer diepzee-objecten.
Planetendansen: Dit is waarom je naar Jupiter moet kijken
Terwijl veel mensen zich focussen op de Maan, zijn het de planeten die in januari echt de show stelen. Veel hemelliefhebbers over het hoofd zien dat de positie van planeten verandert op basis van onze positie ten opzichte van hen. En daar zit de verrassing!
Jupiter op haar hoogtepunt (10 januari)
Op 10 januari bereikt Jupiter zijn oppositie. In lekenjargon betekent dit dat de aarde precies tussen de zon en Jupiter in staat. Het resultaat? Jupiter is op dat moment op zijn helderst en grootst aan de nachthemel.
Wat je moet weten: Als je een simpele verrekijker hebt (zelfs zo'n oude die je thuis had liggen), kun je proberen de vier grootste manen van Jupiter te spotten. Ze lijken op kleine, heldere stipjes die in een rechte lijn naast de planeet hangen. Dit is een klassieker die altijd indruk maakt.
Het hoogtepunt: De Zeldzame Drievoudige Parende Sterren (23 Januari)
Dit is het moment waarvoor je je jas aandoet en naar buiten stapt in de kou. Op 23 januari vindt een zeldzame triple conjunction plaats. Dit is geen ‘drie planeten die naast elkaar staan’, maar drie heldere hemellichamen die er op een klein stukje van de hemel dichtbij uitzien. Het gaat hierbij om de Maan, Saturnus en Neptunus.
Dit schouwspel is een visueel feest. De Maan fungeert als de 'wegwijzer', met de ringen van Saturnus er vlakbij. Neptunus is de uitdaging; die is zonder telescoop of krachtige monokijker niet te zien, omdat hij zo ver weg is. Maar de combinatie van de eerste twee is al spectaculair.
Handige vuistregel: Plan je kijksessie rond 21:00 uur, wanneer de hemel het diepst en donkerst is, en Jupiter al hoog aan de hemel staat.
De sluipschutter: Venus keert terug
Na een periode waarin Venus nauwelijks zichtbaar was, maakt hij een ferme comeback aan de avondhemel na zonsondergang. Het is de 'ochtendster' die nu als een heldere lichtpuntje aan de westelijke horizon gaat verschijnen. Houd dit in de gaten, want hij zal in februari veel prominenter worden.
Januari is daarmee geen saaie maand. We sluiten af met een laatste traktatie op de 27e: een ontmoeting tussen de Maan en de Pleiaden, de 'Zeven Zusters'-sterrenhoop. Zij zien eruit als een minuscuul doosje diamanten dat je met het blote oog kunt zien. Dit is een perfecte kennismaking met deep-sky objecten.
Welk astronomisch fenomeen van januari staat dit jaar het hoogst op jouw kijklijst, en welke telescoop of verrekijker ga je daarvoor uit de kast halen?
