Je staat op het strand, kijkt naar de branding en denkt: "Wat gebeurt er écht daaronder, ver buiten het zicht?" Weinig mensen beseffen dat de onbegrensde oceaan momenteel zozeer onder druk staat door visserij en mijnbouw dat ons hele ecosysteem wankelt. En nu is er plotseling een globaal akkoord dat dit moet stoppen, maar de meeste dagelijkse nieuwsfeeds missen de kern: er moet 30 procent van de zee *beschermd* worden tegen 2030. Als dat niet lukt, is dat meer dan zonde van de schildpadden; het raakt direct onze lucht en ons weer.
De mysterieuze ‘volle zee’ waar niemand over praat
We kennen de Waddenzee of de Noordzee, maar wat gebeurt er met dat gigantische gebied buiten de territoriale wateren? Dat is de 'volle zee' – ruwweg twee derde van onze planeet. Dit is de zone waar geen enkel land volledige zeggenschap heeft. En dat gebrek aan toezicht leidde tot de problemen waar experts ons al jaren voor waarschuwden.
Waarom zuurstof maken geen vanzelfsprekendheid meer is
Je hoort vaak over CO2-opname in bossen, maar dat de oceanen ongeveer een kwart van onze broeikasgassen wegwerken, vergeten we snel. Han Dolman van het NIOZ (Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee) maakte het me onlangs duidelijk: "Veel mensen kennen de zee alleen tot aan hun knieën, van op vakantie."
Maar het gaat om het kaartenhuis van het leven. Sabine Gollner van hetzelfde instituut legt uit: "Er leven naar schatting 1 tot 10 miljoen soorten. Als te veel soorten verdwijnen, stort dat hele kaartenhuis met al zijn functies – inclusief onze zuurstofproductie – in."
Het nieuwe verdrag: een juridisch stappenplan
Het is belangrijk om te weten: vanaf vandaag komen er niet direct nieuwe natuurgebieden bij. Het Oceaanverdrag is geen bulldozer; het is een **zeer gedetailleerd juridisch raamwerk**. Dit was het missende stukje. Vóór dit verdrag hadden we geen bindende regels voor het beschermen van die internationale wateren.
Wat verandert er *direct* als u dit leest?
Hoewel de grote natuurbeschermingsgebieden nog moeten worden aangewezen, dwingt het verdrag landen die het geratificeerd hebben tot directe transparantie. Dit zie ik als een belangrijke eerste stap:
- Wetenschappelijke expedities op volle zee moeten nu hun volledige opbrengsten delen. Geen verborgen data meer.
- Landen moeten verantwoording afleggen over hun activiteiten in internationale wateren.
- Het legt de basis voor toekomstige stemmingen over nieuwe beschermde zones.
Klaudija Cremers, onderzoeker bij IDDRI, benadrukt dat de volgende stap cruciaal is. Binnen een jaar komt er een top – vergelijkbaar met de klimaattoppen – waar daadwerkelijk gebieden worden voorgedragen en goedgekeurd. Sommige landen, zoals Chili, zijn hier al mee bezig.
De geopolitieke twist: wie doet wel en niet mee?
Het is fascinerend om te zien wie zich achter dit akkoord schaart. Dat grote spelers als China, Brazilië en Japan het verdrag hebben geratificeerd, is een signaal dat de wil er is. China heeft immers de grootste vloot die op die internationale wateren vist. Het is alsof je de grootste concurrent plotseling in je team krijgt.
Dat de VS niet aan boord is, verrast deskundigen eigenlijk niet. Maar zoals Cremers opmerkte, betekent hun afwezigheid op dit moment minder dan je zou denken: "Ze kunnen discussies nu ook niet saboteren." Het is een dunne troost, maar wel een punt dat de weg vooruit vrijmaakt voor de 30%-doelstelling.
De kloof tussen nu en 2030
Op dit moment is slechts ongeveer 8% van de zee officieel beschermd, en dat zijn voornamelijk kustwateren. De klim van 30% is dus enorm. Dit verdrag geeft ons de **gereedschapskist** om die overige 22% in internationale wateren aan te pakken.
Wat vind jij het moeilijkst te accepteren: dat we zo weinig weten van het grootste deel van onze planeet, of dat we nu pas juridische stappen zetten om het te redden?
