Stel je voor: stukken ijs die duizenden jaren aan klimaatgeschiedenis in zich dragen, smelten nu sneller weg dan ooit. Wat als je kon voorkomen dat deze unieke tijdscapsules voorgoed verloren gaan? Dat is precies wat wetenschappers nu doen. Ze verschepen ijskernen van bedreigde gletsjers, waaronder die uit de Zwitserse Alpen, naar de meest afgelegen plek op aarde: Antarctica.
Dit klinkt misschien als een extreme maatregel, maar het is essentieel. Gletschers zijn als de harde schijven van onze planeet. Ze bewaren de chemische vingerafdrukken van de atmosfeer van gisteren, van vervuiling tot gasconcentraties. Nu de opwarming dat ijs aantast, moeten we die data redden. Hier ontdek je hoe die reis van het Zwitserse ijs naar een ijsgrot van -50°C verliep.
De 'Tijdcapsule' in Gevaar
Ieder jaar dat sneeuw valt en bevriest, legt het een nieuwe laag vast. In die lagen zitten gassen, stof en verontreinigingen vastgepakt – de exacte samenstelling van de lucht van toen. Voor klimaatwetenschappers is dit goud waard. Ze kunnen hiermee de klimaatmodellen van vandaag kalibreren.
Het probleem? Het ijs smelt. En met dat smeltwater verdwijnen de jaarlijkse lagen, samen met de onvervangbare informatie. Veel gletsjers, ook die in bijvoorbeeld de Franse Alpen, zijn al zo verzwakt dat de informatie erin feitelijk verloren is gegaan, zelfs als je ze nu zou boren.
De Grote Reis: Van de Alpen naar de Zuidpool
Het project heet Ice Memory en het doel is simpel: een diepvriesarchief bouwen in Antarctica, een plek waar het ijs stabiel blijft voor honderden jaren. Hier worden kernen van 20 gletsjers uit de hele wereld samengebracht. Recentelijk zijn de eerste kritieke stukken aangekomen. Eén daarvan was een ijskern uit de Zwitserse Grand Combin.
Het opvallende van de Zwitserse kern? De eerste poging om deze te boren liep vijf jaar geleden al op niets uit. Het ijs was door de opwarming zo aangetast dat de wetenschappers van het Paul Scherrer Instituut (PSI) hun doel niet haalden. De essentie was al verdampt.
De reddingsactie van de Grand Combin
Gelukkig gaven ze niet op. Een Italiaans team keerde terug met innovatieve technologie. Ze gebruikten een nieuwe elektrothermische boor. Dit gereedschap maakte het mogelijk om dieper te boren, voorbij het recentelijk onstabiele ijs, naar het oudere, beter geconserveerde materiaal.
Ze haalden twee kernen naar boven, elk bijna 100 meter lang. Dit is wat je moet weten over de logistiek:
- De kernen werden direct in stukken van één meter gehakt.
- Ze moesten tijdens het transport op een constante temperatuur van -20 graden Celsius blijven.
- De reis voerde via het Middellandse Zeegebied, de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan. Een tocht van meer dan 50 dagen.
Hotelservice op Antarctica
Uiteindelijk bereikten de ijsblokken het Rossmeer en werden ze overgebracht naar het Italiaanse Mario Zucchelli Station. Vanaf daar volgde het meest bizarre deel van de reis: transport per vliegtuig de Antarctische binnenlanden in, met de ijskernen in een ongeverfde vrachtcabine.
Het eindstation? Het Franse-Italiaanse Concordia Station. Hier wachten de kernen nu op de ultieme koude opslag: een speciaal uitgegraven grot van 35 meter diep, waar ze bij stabiele -50 graden Celsius worden bewaard. Dit is een soort luxe hotelkamer voor ijs.
Wat betekent dit voor ons?
Door deze kernen nu te bewaren, geven we toekomstige generaties een cadeau. Over twintig jaar hebben we wellicht analysetechnieken die ons vandaag nog ondenkbaar zijn. Zij kunnen de kernen gebruiken om vragen te beantwoorden die wij nu nog niet eens durven stellen over klimaatverandering.
Het is een race tegen de klok, maar dankzij deze operatie is een deel van ons wereldwijde klimaatgeheugen gered. Denk er maar eens over na: stukken Zwitserse berg, diep onder de Antarctische sneeuw. Fascinerend, toch?
Wat zou jij wetenschappers vragen als je wist dat jouw informatie over 100 jaar nog bestudeerd wordt?
