Je denkt misschien dat de strijd tegen klimaatverandering zich afspeelt in de fabrieksstallen bij Rotterdam of op politieke klimaattoppen. Maar de meest verrassende 'koolstofspons' bevindt zich op 160 miljoen jaar oude plekken, diep onder het wateroppervlak. Wetenschappers deden een ontdekking op de Mid-Atlantische Rug die onze kijk op geologische CO₂-opslag compleet verandert. Dit is waarom je niet mag stoppen met lezen als je de lange termijn oplossing wilt begrijpen.
Het vergeten vulkanische archief
We kennen allemaal de bekende mechanismen: bomen vangen CO₂ af, of moderne technologieën pompen het gas de grond in. Maar de onderzoekers van de Universiteit van Southampton keken naar iets veel ouders: oeroud lavapuin (breccia) dat al miljoenen jaren op de zeebodem ligt.
Dit puin is ontstaan toen Pangea uiteenviel. Door erosie van onderzeese bergen langs de spreidingsrug bleef er een soort gruis achter. Dit lijkt in eerste instantie simpel vulkanisch afval, maar de interactie met zeewater is de sleutel.
Niet alleen natuur, maar ook een chemische reactie
Wanneer je het hebt over de koolstofcyclus, denk je aan plankton dat zinkt. Dat is de kortetermijnoplossing. Wat hier gebeurt, is geologisch en veel robuuster. Zeewater stroomt al eonen door de scheuren in die afgekoelde lava. Door die langzame, constante stroom wisselen elementen uit tussen het gesteente en het water.
Dit proces heeft een cruciaal effect: het verwijdert CO₂ uit het water en ‘betonneert’ het letterlijk in de rotsen, voornamelijk in de vorm van calciumcarbonaat.
Het bizarre resultaat? Lavapuin dat zestig miljoen jaar oud is, bleek twee tot veertig keer meer CO₂ te bevatten dan de meest verse lavabemonstering in de regio.
De 'verkitting' is de geheime truc
Je kunt je dit voorstellen als een soort natuurlijke cementering. De losse brokken vulkanisch puin worden door de neerslag van kalksteenmineralen aan elkaar vastgelijmd. Coggon merkt op dat juist dát verkitten de CO₂ permanent opsluit.
Wat wij hieruit kunnen leren, is dat onze zeebodem functioneert als een gigantische, langdurige opslagfaciliteit. Terwijl wij ons focussen op snelle oplossingen, heeft de natuur al een systeem ingebouwd dat miljarden tonnen koolstof beheert.
- Locatie: De Mid-Atlantische Rug, waar Amerika en Europa nog steeds uit elkaar drijven.
- Materiaal: Breccia, oftewel verpulverde vulkanische rotsblokken.
- Mechanisme: Langdurige chemische reactie met zeewater onder hoge druk.
- Impact: Tot 40x meer CO₂-opslag dan recentere lava.
Wat kunnen we hiermee in de praktijk?
Dit klinkt misschien ver van ons bed (‘ik woon in Utrecht, wat heb ik hieraan?’). Maar hier ligt een directe les in technologie. Bedrijven zoals Climeworks in IJsland doen nu precies wat de oceaan al miljoenen jaren doet:
Stap 1: Vang de CO₂ af (bijvoorbeeld van een warmtecentrale).
Stap 2: Los het op in water.
Stap 3: Pompen in een ondergrond rijk aan calcium en magnesium.
De natuur toont ons dat de lavagesteenten onder de zeebodem niet alleen afval zijn, maar de meest efficiënte, passieve koolstofopslagplaatsen ter wereld. Het onderstreept het belang van het behoud van de oceaanbodem tegen diepzeemijnbouw.
Wat denk jij? Is het onderzoeken van deze diepzeeomgevingen de meest onderschatte vorm van klimaatonderzoek van dit decennium?
