Je kent de uitdrukking: een koe is niet het slimste dier op de boerderij. Toch vechten Oostenrijkse onderzoekers deze oude wijsheid nu aan met hard bewijs. Wat ze ontdekten over een koe genaamd Veronika verandert hoe we denken over het cognitieve vermogen van vee. Dit is niet zomaar een toevallig tikfoutje, maar echt gereedschapsgebruik.
Het onwaarschijnlijke gereedschap: de bezemsteel
Alice Auersperg en Antonio Osuna Mascaro van de Universiteit van Wenen verzamelden bewijs dat de aanname dat boerderijdieren dom zijn, compleet onderuithaalt. De aanleiding? Een video van één specifieke koe in Karinthië, Zuid-Oostenrijk.
Hoe Veronika haar omgeving manipuleerde
Veronika is geen doorsnee melkkoe; ze leeft als huisdier bij haar eigenaar, een boer én bakker. Dit ongebruikelijke leven bood haar de kans om te experimenteren. Ze bleek al bijna negen jaar bezig met het oppakken van objecten – takken of harkjes – om zichzelf mee te krabben.
De wetenschappers wilden uitsluiten dat dit aangeleerd gedrag was of het resultaat van slimme AI-manipulatie. Ze voerden strenge tests uit met een echte bezem. Wat ze zagen was verbijsterend:
- Veronika greep de steel bewust vast met haar tanden.
- Ze boog haar kop opzij om de borstels van de bezem tegen haar rug te manoeuvreren.
- Voor moeilijk bereikbare plekken pakte ze de bezem aan het andere uiteinde, zodat de steel als krasgereedschap diende.
Dit is het bewijs van het gebruik van een extern hulpmiddel voor een specifiek doel. Het is alsof je een sleutel gebruikt om een deur te openen, maar dan met je kiezen en een steel.
Waarom dit fenomeen verder gaat dan één slim dier
Wat deze studie – gepubliceerd in Current Biology – zo belangrijk maakt, is de evolutionaire context. Vergelijkbaar gereedschapsgebruik is namelijk ook bij paarden gesignaleerd. Bovendien vertonen sommige Zeboes (een Aziatische koeiensoort) hetzelfde krabgedrag. Aangezien deze soorten meer dan 500.000 jaar geleden uit elkaar gingen, moet het vermogen om problemen op deze manier op te lossen dieper geworteld zijn dan alleen domesticatie.
Osuna Mascaro benadrukt: “Veronika is geen Einstein. Ze had simpelweg het geluk een stimulerende omgeving te hebben.” Dit is de kern voor de Nederlandse boeren en dierenhouders: geef je koeien de kans om te spelen en te ontdekken, net zoals je een kind stimuleert.
Praktische toepassing: Wat we nu kunnen doen
Als je werkt met vee in Nederland, zal je opvallen dat we vaak te efficiënt zijn in ons management. We minimaliseren prikkels. Maar de implicaties van dit onderzoek zijn duidelijk:
- Biedt objecten met verschillende texturen aan in de stal of weide, niet alleen voerbakken.
- Kijk goed naar ongebruikelijke oplossingen die dieren zelf bedenken; vaak zijn dit tekenen van intelligentie, geen afwijking.
- Realiseer je dat de cognitieve kloof tussen mens en vee kleiner is dan gedacht.
De onderzoekers hopen nu dat meer mensen met vergelijkbare observaties van gereedschapgebruik bij ander vee contact opnemen. Ze vermoeden dat deze vaardigheid veel vaker voorkomt dan officieel is gedocumenteerd.
Wat denk jij? Heb jij ooit een varken, schaap, of koe bij jou in de buurt zien knoeien met een object op een verrassend slimme manier? Deel hieronder je ervaring!
