Terwijl AI-tools zoals ChatGPT en Gemini razendsnel de klaslokalen binnenstromen, ontbreekt er in Nederland een duidelijke, nationale strategie. Veel docenten staan er alleen voor, en dat is een probleem dat veel groter is dan alleen een simpele huiswerkoplossing. Wij zijn momenteel onbewust een groot, onbeheersd experiment aan het uitvoeren met de data van onze kinderen.
Lector Rolf Lyneborg Lund van de Aalborg Universiteit slaat al langer alarm. Zijn kritiek is scherp: de aanpak van de overheid is onverantwoord omdat de verantwoordelijkheid bij de individuele, ongetrainde docent wordt neergelegd. Wij vroegen ons af: hoe groot is dit risico nu echt, en wat doen scholen in de tussentijd?
Het AI-experiment: Onze kinderen als proefkonijnen
De kern van het probleem is dat de technologie sneller evolueert dan de beleidsmakers kunnen reageren. Lyneborg Lund stelt duidelijk: "We voeren een experiment uit met deze kinderen, waarbij de leraar in feite niet in staat is om volledig te beheersen wat de kinderen wordt verteld door de AI. Tegelijkertijd kunnen we de gegevens van de kinderen niet garanderen."
Denk even na over de implicaties. Als uw kind in de klas Gemini of ChatGPT gebruikt om snel feiten te verzamelen – wat veel leerlingen doen, ook al is het niet expliciet toegestaan – weet de school dan wie die data verwerkt en hoe die gebruikt wordt? Het antwoord is vaak: nee.
Hoe leerlingen AI nu al gebruiken
Het is geen geheim meer dat de nieuwe generatie leerlingen AI omarmt. Ze gebruiken het niet om vals te spelen, maar vaak om de 'startblokkade' bij een opdracht te doorbreken. Wij spraken met enkele scholieren in Nederland:
- Vilja (9e klas): "Ik gebruik ChatGPT om een startpunt te vinden voor mijn opdrachten, maar ik laat het nooit het hele ding maken. Toch weet ik niet zeker of mijn docent het doorheeft."
- Sylvester (uit Kopenhagen, maar de situatie is vergelijkbaar): "Ik gebruik Gemini vooral als ik supersnel informatie nodig heb die niet cruciaal is voor het eindcijfer."
Magnus Hermansen van de Nationale Scholierenbond bevestigt dat bijna alle leerlingen internationale tools kennen en gebruiken. Het is de standaard geworden, net zoals Google Search dat vroeger was.
De leraar versus de techgigant
De huidige situatie legt een zware last op de schouders van leraren, die ineens moeten beoordelen of een student een externe, ondoorzichtige dienst heeft gebruikt. Een lokale school kan zoiets niet effectief controleren.
Het is het ontbreken van een uniforme aanpak dat de kwaliteit van het onderwijs ondermijnt. Terwijl sommige scholen het verbieden, negeren andere het stilzwijgend. Dit gebrek aan duidelijkheid is desastreus.
Minister Mattias Tesfaye suggereert dat de gemeenten de verantwoordelijkheid dragen, maar de expert wijst erop dat dit neerkomt op het doorschuiven van een complex technologisch probleem naar instanties die er ook niet op voorbereid zijn. Het tempo ligt te laag; tegen de tijd dat er een beleidsstuk klaarligt, is de volgende AI-update alweer irrelevant.
Wat nu echt nodig is: Concrete actie
We hebben geen vage beloftes nodig om ‘later eens te kijken’ naar de ervaringen. We hebben nu stappen nodig. Lyneborg Lund roept op tot actie:
- Overheden moeten **beslissingen nemen** over dataveiligheid rondom AI.
- Er moeten **concreet bruikbare instrumenten** aan scholen worden geboden die verder gaan dan het simpelweg verbieden van een app.
- Er moet een **nationale training** voor docenten komen, want de leraar moet de tools begrijpen om ze te kunnen beheren.
Als we dit blijven negeren, laten we de techgiganten de spelregels bepalen in onze eigen klaslokalen. Dat is een luxe die we ons, zeker in het licht van de privacywetgeving hier in Nederland, niet kunnen veroorloven.
Wat is volgens jou de grootste verandering in het dagelijkse lesgeven die AI nu al veroorzaakt in de scholen bij jou in de buurt? Laat het ons weten in de comments!
