Stel je voor: je koopt een nieuwe, snelle laptop, maar merkt dat de basissoftware al achterloopt op de snelle updates die de chipmaker in de fabriek heeft ingebouwd. Dat is een mild probleem vergeleken met wat een van de topdeskundigen op het gebied van AI-veiligheid nu voorspelt. De ontwikkeling van Kunstmatige Intelligentie gaat zó snel dat we de controlemechanismen misschien wel over vijf jaar niet meer bij kunnen houden. Dit is geen sciencefiction meer; het raakt de basis van wie wij zijn.
David Dalrymple, directeur bij de Britse Advanced Research and Invention Agency (Aria), waarschuwt dat AI-systemen taken binnenkort beter en goedkoper uitvoeren dan mensen in vrijwel elk veld. En wij? Wij lijken in de tussentijd te suffen.
Het onbegrip tussen Den Haag en Silicon Valley
Het meest verontrustende inzicht dat Dalrymple deelt, is het enorme "begripsgat" tussen de overheid en de techbedrijven. Terwijl techgiganten de grenzen van wat mogelijk is dagelijks verleggen, zijn beleidsmakers en toezichthouders nog bezig met het definiëren van de spelregels.
De economische klap die eraan komt
Dalrymple is heel specifiek over de tijdslijn. Hij stelt dat het zeker niet vergezocht is om aan te nemen dat binnen de komende vijf jaar de meeste economisch waardevolle taken door machines met hogere kwaliteit en lagere kosten worden gedaan. Dit heeft directe gevolgen voor banen in sectoren die we nu als stabiel beschouwen.
- We mogen de betrouwbaarheid van deze geavanceerde systemen niet als vanzelfsprekend beschouwen.
- De wetenschappelijke basis om dit 100% te garanderen, zal waarschijnlijk te laat komen door economische druk.
- De focus moet nu liggen op het beheersen van de neveneffecten, niet wachten op perfecte garanties.
De onoplettende wandeling
Wat Dalrymple doormaakt, is een gevoel van urgentie dat veel mensen in Nederland nog niet voelen. We zien AI als een handig hulpmiddel voor ChatGPT, maar de échte risico’s schuilen in de integratie met kritieke infrastructuur, zoals ons energienetwerk.
Hij beschrijft de huidige situatie als een "verslavende stap". De vooruitgang is destabiliserend, maar de potentiële winsten zijn zo groot dat we collectief de risico’s lijken te negeren. Het voelt alsof we, ondanks de waarschuwingen, roekeloos verder slapen.
Cijfers die je wakker schudden
Niet alleen Aria is bezorgd. Het AI Safety Institute in het VK publiceerde recent cijfers die de angst onderstrepen:
- De prestaties van topmodellen verdubbelen soms elke acht maanden.
- Modellen presteren nu op het niveau van een leerling-medewerker (50% succesfrequentie, vergeleken met 10% vorig jaar).
- Geavanceerde systemen kunnen al taken autonomer uitvoeren dan een menselijke expert in een uur.
Concrete stap: de 'R&D Self-Improvement' valkuil
Vanaf eind 2026 verwacht Dalrymple dat AI het equivalent van een volledige werkdag aan Research & Development (R&D) zelfstandig kan automatiseren. Dit is het punt waarop de ontwikkelingssnelheid exponentieel omhoog schiet, omdat de AI haar eigen fundering kan verbeteren.
Dit is de crux: als we nu geen robuuste veiligheidsprotocollen implementeren, bouwen we een snellere en intelligentere tegenstander dan wijzelf.
Als we in Nederland onze digitale veiligheid nu niet serieus nemen en de noodzakelijke expertise in huis halen, lopen we het risico dat de controle over onze maatschappelijke systemen langzaam maar zeker naar een oncontroleerbare entiteit verschuift. De technologie wordt niet per se kwaadaardig, maar wel onbeheersbaar.
Wat is volgens jou het eerste Nederlandse beleidsgebied dat onder de druk van deze razendsnelle AI-ontwikkelingen als eerste zal bezwijken?
