Je zit lekker op de bank, drinkt een kop koffie na het avondeten, en plotseling... voel je heel even iets. Een lichte, bijna onmerkbare schok. Veel mensen in de Benavente-regio (waar Foros da Charneca ligt) hebben dinsdag 6 januari middag wellicht precies dit ervaren zonder het door te hebben. Het ging om een aardbeving met magnitude 1.5.
Dit klinkt misschien als een non-event, maar in een regio die niet bekend staat om dagelijkse seismische activiteit, is elk geregistreerd incident interessant. Ik dacht: laten we eens kijken wat zo'n kleine schok nu écht betekent en waarom je de kans groot is dat je er niets van merkte.
De cijfers: Wat gebeurde er precies om 15:07 uur?
Het Portugese Instituut voor Zee en Atmosfeer (IPMA) heeft de activiteit nauwkeurig vastgelegd. Het is belangrijk om te weten dat een 1.5 op de Schaal van Richter extreem zwak is. Ter vergelijking: dit is vergelijkbaar met het geluid van een passerende zware vrachtwagen op een verder stille weg.
Diepte is cruciaal voor wat je voelt
De locatie van de schok was nabij Foros da Charneca, maar de diepte is vaak bepalender voor hoe wij mensen dit ervaren. Het epicentrum lag op precies 12 kilometer diepte.
- Magnitude 1.5: Zelden voelbaar. De meeste mensen merken dit pas vanaf 2.0 of hoger.
- Diepte 12 km: Dit is een redelijke diepte. Hoe dichterbij het oppervlak, hoe meer energie de grond bereikt (al is 12 km nog steeds niet extreem ondiep).
- Tijdstip: 15:07:07 uur. Midden op de dag, dus veel mensen waren actief en mogelijk afgeleid door alledaagse geluiden.
De valkuil van lage intensiteit
Het grootste 'geheim' van deze specifieke beving is dat hij geen schade aanrichtte. Dit is het kenmerk van al deze zeer lichte schokken. De energie is te laag om structuren te beïnvloeden.
Ik zie dit vaak in mijn praktijk: mensen raken in paniek als ze de term 'aardbeving' horen, zeker als ze gewend zijn aan de stabiliteit van hun huizen hier in Nederland of België. Maar 1.5 is pure geologische ruis.
De vuistregel is: Je moet echt stilzitten of heel gevoelig zijn om dit op te merken. Als je bijvoorbeeld net de stofzuiger van je buurvrouw hoorde of een tram voorbij zag denderen, werd de minuscule aardtrilling simpelweg weggewassen door omgevingsgeluid.
Wat dit incident stiekem onthult
Hoewel er geen reden is tot zorg, toont dit ons dat er altijd spanning in de aardkorst zit. Het IPMA monitort deze gebieden continu; het is hun werk om deze minuscule verschuivingen vast te leggen. Dit is vergelijkbaar met hoe een radiotelescoop ruis in de ruimte registreert. Het is er, zelfs als wij het niet horen.
Ik heb eens gesproken met een geoloog die zei: “Elke beweging, hoe klein ook, is informatie.” Dit is de reden waarom deze metingen belangrijk blijven, zelfs als het epicentrum zo ver weg ligt.
De praktische les van een onvoelbare schok
Hier is een tip die je kunt gebruiken bij het volgende (hypothetische) moment dat je je afvraagt of er iets gebeurde: vertrouw altijd op officiële bronnen.
Als je je afvraagt of die rare vloerbeweging nou door de wind, een zware bus of een schok kwam, controleer dan altijd de website van het IPMA (of het lokale seismologische kantoor). Zij registreren de exacte tijd en locatie, waardoor je jouw eigen subjectieve ervaring kunt valideren.
Het is geruststellend om te weten dat het slechts een 1.5 was, en dat de autoriteiten direct op de hoogte waren. Heb jij deze lichte trilling toevallig wel opgemerkt in de middag?
