We hebben vorige maand al iets spectaculairs gezien toen de hemel in het noorden oplichtte door een zeldzame geomagnetische storm – de sterkste sinds 2003. Maar veel mensen beseffen niet dat de meest intense astronomische gebeurtenis van het jaar nog moet komen. Op 12 augustus houdt de maan de zon bijna volledig onder schot, de meest ingrijpende verduistering in 27 jaar voor Nederland.
Dit is geen doorsnee zonsondergang; het is een diepe, gedeeltelijke verduistering die het landschap een bijna onwerkelijk tintje geeft. Wij zagen wat er gebeurde bij die noorderlicht, maar dit is anders. Het bijzondere? Het hoogtepunt valt precies samen met de laatste minuten van daglicht.
Het komende fenomeen: een bijna-totale verduistering
Hoewel we in Nederland geen totale duisternis meemaken zoals in Spanje of IJsland, wordt het effect hier gigantisch. De maan dekt een deel van de zon af dat varieert van 40% in het zuidoosten tot wel 85% in de noordwestelijke provincies. In de omgeving van de Randstad wordt ongeveer 82% van de zonneschijf geblokkeerd.
Dit gematigde maar krachtige effect zorgt voor een visuele truc waar je mond van openvalt:
- Het licht wordt vreemd en gedimd, alsof de middag plotseling overgaat in de schemering.
- De temperatuur kan merkbaar dalen, wat op een warme zomerdag een verrassende afkoeling geeft.
- De randen van het verduisterde zonlicht zorgen voor een dramatische, oranje-rode gloed, bijna apocalyptisch.
De timing is cruciaal: let op het laatste halfuur
Als je de beste show wilt zien, moet je je agenda nu al vrijmaken. Veel mensen missen namelijk de tweede helft van het schouwspel, omdat de zon dan alweer onder de horizon verdwijnt. We praten hier over een kort, maar intens venster.
De observatie verloopt als volgt, gebaseerd op de Midden-Europese Zomertijd (CEST):
- Start: Rond 19:10 - 19:20 uur.
- Maximum bereikt: Tussen 20:00 en 20:05 uur. Dit is het moment waarop het licht het meest onnatuurlijk wordt.
- Einde voor ons: De zon verdwijnt rond 20:06, afhankelijk van jouw exacte locatie.
Mijn advies? Zorg dat je rond 19:45 uur op je plek bent. Hoe dichter je bij de westkust zit, hoe groter het percentage dekking en hoe dramatischer de kleuren zullen zijn.
Zo kijk je veilig (en waarom je dit niet met een zonnebril mag doen)
Dit is belangrijk: neem dit fenomeen niet voor lief. Ik heb helaas te vaak gezien dat mensen met een gewone zonnebril of het blote oog proberen te kijken. Doe dit absoluut niet. Je ogen zijn extreem gevoelig voor de resterende felle straling, zelfs als 80% is geblokkeerd. Dit kan leiden tot permanente schade.
Wat je wél nodig hebt, zijn specifieke hulpmiddelen, vergelijkbaar met wat je zou gebruiken voor dat afsteken van vuurwerk dat je soms in november ziet, maar dan veiliger:
- Eclipse glasses: Deze zijn speciaal gefilterd en betaalbaar. Koop ze liever iets te vroeg dan te laat!
- Zonfilterfolie: Geschikt voor een telescoop of goede verrekijker.
- De projectiemethode: Gebruik twee stukken karton en prik een klein gaatje in de een. Projecteer het beeld van de zon op het andere karton. Heel simpel en 100% veilig.
Als je weg bent van stadslichten, bijvoorbeeld richting de Veluwe of een open poldergebied, ben je in het voordeel. Daar zie je beter hoe het omgevingslicht subtiel verandert en hoe de horizon die typische zonsondergangkleur krijgt, maar dan om 20 uur 's avonds.
Deze gebeurtenis biedt een unieke kans om niet alleen naar de astronomie te kijken, maar ook even stil te staan bij de dagelijkse ritmes die we voor lief nemen. Wat vind jij het mooiste natuurverschijnsel dat je ooit buiten de stad hebt waargenomen?
