Heb je gisterenavond ook naar boven gestaard en dacht je dat je een vreemde, roodgroene gloed zag? Dat was geen verbeelding. Het noorderlicht, normaal gesproken een fenomeen dat je alleen in Scandinavië ziet, verscheen plotseling boven delen van Noord-Italië. Als je dit gemist hebt, is dit waarom je de komende maanden beter je oren spits. Dit fenomeen wijst op een krachtige zonneactiviteit die we zelden zien.
Veel mensen dachten dat ze een ongewone wolkenformatie zagen, maar de beelden die rondgingen, spraken boekdelen. Van de Alpen tot de laaglanden, de hemeleverscheen vreemd gekleurd. Dit is geen toeval, maar een direct gevolg van hoe onze zon zich gedraagt. Het is cruciaal om te weten hoe je dit soort zeldzame gebeurtenissen in de toekomst kunt vangen.
De zon stuurt een kosmische golf
Wat je zag was geen standaard hemelverschijnsel. Het noorderlicht (of aurora borealis) ontstaat door geladen deeltjes van de zon die onze atmosfeer raken. Normaal gesproken worden deze deeltjes door het magnetische veld van de aarde naar de polen geleid. Denk aan een soort onzichtbare magneet.
Maar soms, en dat was nu het geval, is de zon uitzonderlijk actief. De zon stootte een enorme ‘wolk’ van deeltjes uit, een zogenaamde coronale massa-ejectie. Deze golf was zo krachtig dat het onze magnetosfeer flink verstoorde en het ‘aurorale ovaal’ – het gebied waar je het licht normaal ziet – enorm naar het zuiden verschoof.
Rood of groen: de kleuren geven de hoogte aan
Wat viel je op aan de kleuren? Veel waarnemers in die zuidelijke gebieden meldden meer rood dan het gebruikelijke, felgroene licht. Dit is geen willekeur. De kleur vertelt je hoe hoog de deeltjes de atmosfeer binnendrongen.
- Groen: Dit is standaard en wordt veroorzaakt door zuurstof op lagere hoogten.
- Rood: Dit zie je bij sterkere uitbarstingen. Rood licht komt van zuurstof op extreem hoge hoogtes, boven de 250 kilometer. Omdat je het fenomeen vanaf grote afstand zag (laag aan de horizon), was deze rode tint dominant.
Het is alsof je naar een lamp kijkt die heel ver weg staat; de kleur past zich aan de afstand en de hoek aan.
Wat betekent dit voor jou, de Nederlandse kijker?
Hoewel het licht gisteren in Noord-Italië te zien was, zijn wij in de Benelux zeker niet immuun voor dit soort gebeurtenissen. We staan op een moment in de 11-jarige zonnecyclus waarin de activiteit van de zon piekt. Dit betekent dat de kans op zware geomagnetische stormen – en dus op poollicht veel dichterbij – toeneemt.
De komende maanden zijn daarom cruciaal als je dit spektakel zelf wilt meemaken. Vergeet de dure reis naar IJsland; de kans is nu groter dat je het vanuit je eigen achtertuin kunt zien.
Je stappenplan om het Naderende Poollicht te Vangen
Je kunt niet wachten tot je het ziet, je moet voorbereid zijn. Dit zijn de drie dingen die je nu moet doen:
- Monitor de Kp-index: Dit is de schaal voor geomagnetische activiteit (0 is rustig, 9 is storm). Houd een betrouwbare ruimtevaartwebsite in de gaten. Alles boven Kp=7 geeft in Nederland een goede kans.
- Zoek de donkerste plek: Dat felle licht in de Randstad maskeert bijna alles. Rijd een uur landinwaarts, weg van de steden. Denk aan de Waddeneilanden of de Veluwe.
- Wacht na zonsondergang: Hoewel de activiteit de hele nacht kan doorgaan, zijn de uren ná middernacht vaak het meest productief, wanneer het magnetische veld het best gepositioneerd is ten opzichte van de zonnewind.
De volgende keer dat de zon zo’n flinke zonnevlek heeft, weet je wat je te doen staat. Deze zeldzame verschuivingen zijn een herinnering aan hoe verbonden we zijn met de dynamiek van onze ster.
Welke kleuren had jij gezien als je er was? En heb je al een donkere plek in Nederland op het oog voor de volgende kans?
