U denkt misschien dat het alleen de mens is die zomers de koudere oorden opzoekt, maar de opwarming van de oceanen creëert een heel nieuw migratiepatroon. De meest beruchte zeebewoners, ook wel bekend als haaien, verruilen hun vertrouwde jachtgronden voor koelere wateren in het zuiden. Dit is geen toevallig uitje; het is een kwestie van overleven.
Als u dacht dat de stijgende temperaturen alleen uw volgende vakantieplannen beïnvloeden, dan hebt u het mis. De 'bathtub' van de tropen wordt te heet, en dat heeft directe gevolgen voor hoe we deze dieren beheren en hoe we ze tegenkomen. We bekijken hoe de favoriete haaiensoorten van Oceanië hun routes aanpassen en wat dit betekent voor ons, de kustbewoners.
De koele aantrekkingskracht van het zuiden
Haaien en roggen zijn koudbloedig – ze zijn afhankelijk van de omgevingstemperatuur om hun lichaamstemperatuur te regelen. Wanneer het water in hun gebruikelijke noordelijke gebieden te veel opwarmt, moeten ze verder trekken. Denk aan onze eigen 'grijze nomaden' of de Nederlanders die in de winter massaal naar Spanje trekken, maar dan onder water.
De stadsbezoeker: de stierhaai
De stierhaai, die normaal gesproken tropische wateren boven de 22°C prefereert, laat een fascinerend gedrag zien langs de oostkust. Onderzoek toont aan dat stierhaaien hun zomersverblijf in gebieden zoals Sydney met de dag verlengen. Waar ze vroeger na 15 dagen terugtrokken, blijven ze nu aanzienlijk langer hangen.
Dit is geen toename in aantallen haaien; het zijn dezelfde haaien die besluiten dat de zomer in zuidelijker NSW nu eenmaal prettiger is.
- In vijftien jaar tijd zagen onderzoekers een toename van één extra zomerdag per jaar in Sydney.
- De kraamkamers van deze soort breiden zich naar het zuiden uit, van de Hunter River naar de Hawkesbury River.
De tijgerhaai die geen grenzen kent
De tijgerhaai is een ander verhaal. Hoewel vrouwtjes van deze soort in het warmere Queensland blijven, dwingt de opwarming de mannetjes om grotere afstanden af te leggen.
Recente monitoringstechnologie heeft iets verrassends aan het licht gebracht. Experts vingen tijgerhaaien voor het eerst in twintig jaar monitoring op de Maria-eilandkust, in de buurt van Tasmanië. Dit is kilometers zuidelijker dan hun traditionele bereik. Ze 'weten' niet dat het Tasmanië is; ze weten alleen dat het water aangenaam genoeg is.
Witte haaien: krapte op de woningmarkt
De beruchte witte haai fungeert anders, want hij kan zijn eigen temperatuur deels reguleren. Toch zien ook zij hun leefgebied onder druk komen te staan.
Onderzoek wijst uit dat deze haaien zich doorgaans ophouden in wateren tussen 16 en 24 graden Celsius. In de zomer is het water rond *Corner Inlet* in Victoria hun toevluchtsoord. Maar naarmate het noorden warmer wordt, wordt de beschikbare ruimte in het zuiden beperkter.
Marine ecologen waarschuwen voor een 'compressie van habitat'. De jonge, minder geharde witte haaien kunnen niet ver genoeg naar het noorden ontsnappen om de hitte te vermijden, maar ze kunnen ook niet verder naar het zuidelijkste puntje (Antarctica) om redenen van overleving.
Het lot van de kleinere bewoners
Wat als een soort niet zomaar kan 'zwemmen'? Kleinere haai- en roggensoorten in de gematigde wateren van Victoria hebben minder opties. Modelschattingen suggereren dat tegen 2090 het geschikte leefgebied voor deze kleinere soorten drastisch kan afnemen.
Dit kan betekenen dat soorten zoals de vioolrog in aantal afnemen. Maar er is een lichtpuntje dat we als kustgemeenschap serieus moeten nemen: beschermde mariene gebieden fungeren mogelijk als toekomstige schuilplaatsen.
Wat betekent dit voor u?
Deze verschuivingen zijn meer dan alleen een wetenschappelijk feit. Het verandert de ecologische dynamiek langs duizenden kilometers kustlijn. Voor vissers, duikers en zelfs kustgemeenten die afhankelijk zijn van de toeristische aantrekkingskracht van hun 'unieke' zeedieren, is dit een signaal om actie te ondernemen.
Het is duidelijk dat onze oceaan niet wacht op beleidsveranderingen; de dieren bewegen nu al. Hoe kijken jullie aan tegen deze onzichtbare migratiegolven die zich langs onze eigen Nederlandse kustlijn zouden kunnen voordoen als de Noordzee verder opwarmt?
