Stel je voor: je woont naast een reus die elk moment kan ontwaken, en je hebt geen idee hoe hij van binnen gebouwd is. Voor de 25 miljoen mensen die rond de Popocatépetl wonen, was dit jarenlang de benauwende realiteit. We wisten hoe de vulkaan eruitzag, maar niet wat zich 18 kilometer onder de krater bevond.
Wetenschappers van de UNAM hebben na vijf jaar zwoegen en klimmen, met behulp van slimme AI, de eerste échte 3D-tomografie van de vulkaan gemaakt. Dit is geen academische oefening; dit verandert direct de manier waarop we ons voorbereiden op de volgende uitbarsting.
De ondergrond die we níet kenden
In de wereld van vulkanen is stilstand gevaarlijk. Terwijl de Popo al sinds 1994 bromt met dagelijkse gasuitstoot en aswolken, bleven de eerdere beelden van de binnenkant vaag. Ze toonden geen helder beeld van de 'vulkaanbouw', en belangrijker nog: ze lieten niet zien waar het échte gevaar schuilt.
Meer dan alleen een gat in de grond
De beelden die je op school zag – een simpele schoorsteen naar een magmakamer – zijn een mythe. De 3D-scan onthult een veel complexere structuur:
- Diverse magmabulten op verschillende dieptes.
- Vaste rotsmassa's die deze magmabulten scheiden.
- Een duidelijke concentratie van materiaal richting het zuidoosten.
Wat ik opviel tijdens het bestuderen van hun methode: Ze gebruikten niet drie, maar 22 seismografen om de aarde 100 keer per seconde te 'ondervragen'. Het is als het verschil tussen luisteren met één oor en een compleet geluidsstudio gebruiken.
De menselijke kant van de wetenschap
Marco Calò, de projectleider, beschrijft de Popo (zoals Mexicanen hem liefkozend noemen) met passie. Hij vertelt over de 'kleine Pompeii' van Tetimpa die hier in de eerste eeuw werd begraven. Het is makkelijk om dit soort fenomenen alleen achter een computerscherm te bestuderen, maar Calò geeft toe dat hij die ‘teleurstelling’ voelde: iets willen begrijpen zonder het aan te raken.
Het veldwerk zelf is een logistieke nachtmerrie. Op 4.200 meter hoogte lijken de rugzakken met computers en batterijen twee keer zo zwaar. Ze moeten de apparatuur begraven om diefstal én de elementen te ontwijken, en hopen dat muizen de kabels niet hebben doorgeknaagd.
Een laboratorium op 3.800 meter
De wetenschappers beschrijven het als een natuurlijk laboratorium. Eén van de meest indrukwekkende details die ze tegenkwamen, was een 'vulkanische bom': een rotsblok van anderhalve meter doorsnede dat uit de krater is geslingerd. Dit geeft een kille realiteit van wat een ontploffing betekent.
De wetenschap groeit pas echt als je de grenzen van je data ziet. Door op deze hoogte te staan, begrijpen ze beter waar hun metingen falen of wanneer ze aangevuld moeten worden.
Wat nu? De onbeantwoorde vragen
De 3D-beelden geven antwoorden, maar Calò benadrukt dat ze vooral nieuwe, cruciale vragen oproepen. Waarom zijn seismische gebeurtenissen veel frequenter in die zuidoostelijke zone waar zich veel magma ophoopt? Wat zijn de precieze implicaties van die ongelijke verdeling?
Dit werk stelt autoriteiten in staat om betere, tijdigere beslissingen te nemen bij evacuatie – iets wat je als inwoner van Mexico-Stad zeker niet wilt negeren. Het is de essentie van het hele project: de chaos binnenin vertalen naar controle erbuiten.
Als je ziet hoe die 3D-beelden op het scherm tot leven komen na jaren van klimmen en data-analyse, dan snap je de motivatie van de studenten. Het is dat gevoel dat je aanzet om morgen weer die berg op te gaan. Wat zou jij het liefste willen weten over de 'binnenkant' van een natuurfenomeen dat zo dicht bij je huis ligt?
