We staan op de drempel van een nieuw tijdperk, en eerlijk is eerlijk: het voelt soms meer als een sprong in het duister dan een vooruitgang. Bill Gates deelde onlangs zijn visie op 2026 en de komende decennia, en zijn derde punt is een koude douche voor ons allemaal. Het gaat niet over werk of ongelijkheid, maar over een veel acuter gevaar dat we met elke klik op een nieuwe AI-tool dichterbij halen.
Hij noemt het een cruciaal moment om te bepalen hoe we verdergaan. Als we niet opletten, kan de ongeremde versnelling van AI onze grootste prestatie worden, maar ook onze grootste bedreiging. En dat is geen vergezochte sciencefiction meer; het is een scenario waar serieuze mensen zich nu al zorgen om maken.
De stille dreiging die we over het hoofd zien
We zijn zo gefocust op of ChatGPT onze baan gaat inpikken of hoe we onze boodschappenlijstjes kunnen optimaliseren met AI, dat we het échte, existentiële risico compleet negeren. Gates trok een directe vergelijking met Covid-19. Als we toen beter voorbereid waren geweest, was de menselijke ellende drastisch minder geweest.
Maar nu is het risico volgens hem zelfs groter. Het gaat niet langer om een natuurlijke pandemie.
Het is de angst dat een kleine groep kwaadwillenden, gewapend met open-source AI-tools, in staat is een biologisch wapen te ontwerpen.
Bacteriën ontwerpen alsof het recepten zijn
Dit klinkt misschien als een filmplot, maar experts waarschuwen hier al langer voor. Denk aan een situatie waarin je bestaande, vrij toegankelijke AI simpelweg vertelt hoe je een pathogeen kunt modificeren tot iets wat pandemische risico's met zich meebrengt. Het is de democratisering van gevaar.
Dit is echt anders dan de vorige generatie bedreigingen. Waar je vroeger een hypergespecialiseerd lab nodig had, heb je nu de rekenkracht op je bureau staan. Ik merkte dit al toen ik zag hoe snel simpele modellen voor chemische analyses werden ingezet.
- De complexiteit daalt: AI verlaagt de drempel voor het creëren van gevaarlijke biologische agentia.
- De controle verdwijnt: Open-source modellen zijn moeilijk te traceren en te reguleren nadat ze eenmaal vrijgegeven zijn.
- Timing is alles: Als we dit jaar niet beginnen met een serieuze verdediging, lopen we achter de feiten aan.
Twee fronten: Werk en kwaadwillenden
Gates benadrukt dat er twee titanen van uitdagingen zijn voor het komende decennium: hoe we omgaan met kwaadwillig gebruik (zoals bioterrorisme) en hoe we de marktimpact op de beroepsbevolking beheren. Beide zijn reëel.
Voor de arbeidsmarkt is 2026 het jaar waarin we moeten wennen aan het idee dat AI de meeste taken kan overnemen. Denk je eens in: misschien kunnen we de werkweek inkorten, of besluiten we collectief dat sommige taken niet door machines gedaan moeten worden, puur omwille van de menselijke betrokkenheid.
De sleutel ligt in de ontwikkeling en implementatie: we moeten nu al nadenken over de 'rempedaal' van deze technologie, nog voordat we volledig op snelheid zijn.
Een praktisch advies voor midden in de storm
Als particulier heb je weinig invloed op de mondiale bio-veiligheid, maar je kunt je wel wapenen tegen de impact op je carrière. Hier is een simpele stap die veel mensen vergeten, zeker hier in Nederland met onze sterke focus op efficiëntie:
Stap 1: Identificeer je ‘AI-proof’ vaardigheid. Kies een vaardigheid die empathie, complex strategisch inzicht of fysieke, ongestandaardiseerde interactie vereist. Bijvoorbeeld: complexe onderhandelingen, het leiden van een team door crisis, of een ambacht dat precisie vereist die niet makkelijk te coderen is (denk aan restauratiewerk, niet aan standaard montage).
Stap 2: Gebruik AI als je assistent, niet als je vervanger. Laat routineklussen de AI doen, maar gebruik die vrijgekomen tijd om je te verdiepen en te oefenen in die ene 'proof'-vaardigheid. Gebruik het als een filter, niet als een schild.
De komende jaren worden bepalend. We staan voor de keuze tussen utopie en een scenario dat veel angstaanjagender is dan de laatste pandemie. Wat denk jij: zijn we als samenleving al serieus genoeg over bio-veiligheid in het AI-tijdperk, of zijn we te druk met het bestellen van onze boodschappen via Alexa?
