Stel je voor: je bent op een rustige middag aan de kust in Zeeland of Noord-Holland. Maar in plaats van schone golven, zie je een groen-bruine drab aanspoelen. Dit is geen verre toekomstmuziek meer. Een nieuwe, agressieve invasieve alg, Rugulopteryx okamurae, is nu gesignaleerd in Baskenland en experts vrezen dat hij onze kusten gaat overnemen. Waarom dit algenprobleem veel erger is dan een stinkende stranddag, moet je nu weten.
Veel mensen denken bij 'invasieve soorten' aan de kangoeroes in Engeland. Maar de echte drama's vinden vaak onder water plaats. Deze exotische indringers veranderen niet alleen het landschap; ze hebben een economische impact die in de miljoenen kan lopen. Ik zag onlangs op een forum hoe Belgische mosselkwekers klaagden over de vertragingen. Dit fenomeen is nu officieel gelokaliseerd in Spanje, dicht bij onze grens.
De stille veroveraar: Wat is Rugulopteryx okamurae?
Deze alg is klein, relatief onopvallend, en dat is precies zijn kracht. Experts hebben het beestje recent bevestigd in de haven van Bilbao. Wat mij verbaasde, is hoe snel dit gebeurt. Terwijl wij bezig zijn met de toeristen op de Veluwe of de drukte in de Randstad, is de onderwaterwereld in rep en roer.
Verwarring met de lokale soort
Het grote probleem is detectie. Morfologisch lijkt deze bruine plaag sprekend op de inheemse Dictyota dichotoma. Het is alsof je een neppe merkartikel koopt die perfect is nagemaakt. Je ziet het pas als de hele voorraad verdwenen is.
- Lokale soorten verdwijnen: Waar de invasieve alg voet aan de grond krijgt, neemt de lokale biodiversiteit drastisch af.
- Dramatische daling: In het getroffen gebied bij Bilbao daalde het aantal algensoorten van ongeveer 40 naar slechts 12 in een jaar.
- Verstrikking: Grote plukken van deze massa zorgen voor verstoppingen van visnetten. Stel je voor dat je een dag niet kunt vissen door een onzichtbare horde zeewier.
De economische vloedgolf die eraan komt
Veel mensen wijzen naar de toeristische sector op de Waddeneilanden. Wat gebeurt er als stranden vol liggen met tonnen rottend plantmateriaal, zoals in het naburige Cantabrië gebeurde? Dat kost de gemeente tienduizenden euro’s aan opruimkosten. Maar de échte klap komt voor de beroepsvissers.
De praktijkwijzer: Wat visserijsectoren moeten doen
Hoewel we de zee geen deuren kunnen geven, is preventie cruciaal. Ik heb geleerd dat de verspreiding vaak onbedoeld is. Denk aan schepen die water verplaatsen of aan netten die na gebruik niet goed worden schoongemaakt.
- Inspecteer materieel: Controleer alle lijnen, ankers en vistuig grondig na een dag op zee, vooral als je in nieuwe gebieden vist.
- Draagvlak mobilisatie: Lokale viscoöperaties moeten een gezamenlijk protocol opstellen voor het afvoeren van aangetast materiaal. Gooi het niet zomaar terug in de zee.
- Temperatuurinvasie: Houd de lokale watertemperatuur in de gaten. Deze alg gedijt bij opwarming, wat door klimaatverandering alleen maar erger wordt.
Dit is geen eenmalige schoonmaakactie. Dit is een strategische strijd. De invasie van Rugulopteryx okamurae is een wake-up call. We zien in andere gebieden ook de agressieve rode alg (die de agar-oogst bedreigt) en zelfs tropische microalgen die jeuk en ademhalingsproblemen veroorzaken bij strandbezoekers.
Als een soort zo snel een ecosysteem kan vernietigen – van 40 soorten naar 12 – dan is de schade onoverzienbaar. Hoewel we niet elke parasiet of elke krab kunnen uitroeien, moeten we wel onze focus leggen op de grootste economische en ecologische bedreigingen. De strijd tegen invasieve soorten in de Nederlandse wateren is een strijd die we niet kunnen verliezen, ook al voelt het soms als dweilen met de kraan open.
Wat denk jij: moeten we onze havenpolitie zwaarder inzetten op preventieve controles van schepen, of zouden de kosten van zo'n controles de economische schade van de algen overstijgen?
