Terwijl interstellaire komeet 3I/ATLAS op vrijdag 19 december de aarde passeerde, bereikte de discussie over de aard van deze 'bezoeker uit de kosmos' een kookpunt. Dit object wordt nu al het "Oumuamua 2.0" genoemd, maar in mijn analyse van de gegevens, schudt ATLAS de wetenschappelijke wereld op een veel fundamenteler niveau dan zijn voorganger.
Als je dacht dat passieve observatie van planeten en sterren al fascinerend was, dan zet dit geval de boel pas echt op z'n kop. Vergeet zomaar wat vage kiekjes; de data die nu uit de James Webb-telescoop en Hubble komen, wijzen op een object dat de natuurkundige wetten die we dachten te kennen, oprekt.
Niet zomaar een ijsrots: de schaal is absurd
Laten we even het verschil in perspectief schetsen. De eerste interstellaire bezoeker, ʻOumuamua (2017), was een paar honderd meter lang. Beschouw dat als een Fiat Panda die door de ruimte zoeft.
3I/ATLAS is echter een kolos. De geschatte kernmassa is een miljoen keer groter dan die van Oumuamua. Professor Avi Loeb van Harvard omschrijft het niet voor niets als de "geüpgrade versie van de bezoeker". Dit is alsof je een supertanker vergelijkt met een opblaasbare rubberboot.
De 15 afwijkingen die het team van Loeb hoofdpijn bezorgen
Waar Oumuamua slechts twee vreemde kenmerken had (ongebruikelijke vorm en niet-gravitationele versnelling), heeft ATLAS er inmiddels zo'n vijftien. Dit is waar het *echt* interessant wordt voor ons, hobby-astronomen en nieuwsgierigen.
- Extreme Snelheid: ATLAS scheert met meer dan 60 km/s door ons zonnestelsel. Dit is zo snel dat het suggereert dat het uit de diepste, oudste regio's van de Melkweg is 'gelanceerd'.
- De Rechte Lijn: De baan heeft een excentriciteit van 5.0. Het object volgt een pad dat bijna een rechte lijn is, alsof het zwaartekracht van onze planeten nauwelijks merkt of negeert.
- De Anti-Staart: Hubble pikte een straal van 1 miljoen kilometer op die *naar de zon toe* wijst. Loeb noemt dit een "hoogst gefocuste, fysiek aanwezige jet", wat wijst op gerichte voortstuwing.
- De Materiaalmix: Metingen van de Webb-telescoop tonen een absurde hoeveelheid koolstofdioxide, maar – en dit is de knaller – nikkel zonder ijzer. In de praktijk zie je dit soort zuivere metaalverhoudingen bijna alleen in geavanceerde industriële legeringen.
Het fatale dilemma: Kracht zonder 'uitlaat'
Het debat draait momenteel om de waargenomen versnelling die niet puur door zwaartekracht wordt verklaard. Bij Oumuamua was de versnelling er, maar de zwakke gasuitstoot van een typische komeet ontbrak.
Bij ATLAS zien we het tegenovergestelde, en dat is veel verwarrender. De data van ALMA bevestigen dat er een externe duwkracht is. Als die duwkracht van ijsverdamping (gewone komeet-activiteit) kwam, dan zou ATLAS een immense stofwolk moeten achterlaten door het massale verlies van materiaal. We zouden een soort kosmische sneeuwstorm moeten zien.
Maar de beelden bij de dichtste nadering? Het object is opvallend glad en intact. Het heeft de energie van een raketmotor, maar de 'uitlaatgassen' zijn minimaal. Dit fysieke conflict—enorme aandrijving, minimale massa-uitstoot—is voor velen het sterkste argument dat dit geen natuurlijke rots is.
De Nabije Ontmoeting en de Finale Vrijdag
Vrijdag loste de spanning zich enigszins op: 3I/ATLAS bereikte zijn perihelium op ongeveer 170 miljoen mijl afstand. Voor ons hier in Nederland (ongeveer 290 miljoen kilometer) was het de kans om een (zij het zwak) puntje licht te spotten rond het sterrenbeeld Leeuw, net onder Regulus.
Tijdens een NASA AMA-sessie op Reddit stond het team van Loeb tegenover NASA-vertegenwoordigers. NASA houdt vast aan de "zeldzame maar natuurlijke interstellaire ijssteen". Het Loeb-kamp repliceert dat, gezien de perfecte baanuitlijning met ons zonnevlak (minder dan 5 graden afwijking, wat neerkomt op een kans van minder dan 0,2%), er te veel toeval in het spel is.
Terwijl ATLAS nu op weg is, de zwaartekracht van Jupiter ontwijkend en ons zonnestelsel definitief verlatend, doen telescopen wereldwijd hun laatste pogingen om de data te verzamelen. Wie heeft er gelijk gekregen over deze gigantische, snel bewegende puzzel?
Wat is jouw meest bizarre theorie over de oorsprong van zo'n vreemd, snel object dat ons pad kruist? Ik ben benieuwd naar de Nederlandse invalshoeken hieronder!
