Al jaren kijken we vol spanning naar Europa, de ijskoude maan van Jupiter. Het idee van een uitgestrekte, zoute oceaan onder een dikke ijskorst – de perfecte broedplaats voor buitenaards leven, misschien wel zwevende ‘alien octopussen’. Maar een vers rapport verstoort dit sprookje en suggereert dat deze waterwereld waarschijnlijk steriel is. Als je dacht dat we op het punt stonden buitenaards leven te vinden, lees dan verder. De realiteit is namelijk een stuk kouder.
De mythe van de ondergrondse oase
Europa is fascinerend. De maan is ongeveer zo groot als onze eigen Maan, maar heeft naar schatting twee keer zoveel water als alle oceanen op Aarde bij elkaar. Dit water wordt vloeibaar gehouden door de enorme getijdenkrachten van Jupiter, een proces dat getijde-opwarming wordt genoemd.
Wetenschappers hoopten dat deze opwarming niet alleen ijs smolt, maar ook de rotsachtige kern van Europa zou prikkelen. Op Aarde leveren vergelijkbare geologische processen heetwaterbronnen (hydrothermale bronnen) op. Dit zijn plekken waar essentiële chemicaliën, de bouwstenen van leven, de oceaan in worden gepompt. Zonder licht voor fotosynthese, is dit de enige manier waarop leven in de diepzee kan gedijen.
Wat de nieuwe simulaties onthullen
Een team van onderzoekers van de Universiteit van Washington heeft de interne dynamiek van Europa nader bekeken met behulp van geavanceerde computersimulaties. De conclusie? De geologische activiteit is simpelweg te zwak.
- De getijdenkracht van Jupiter is sterk genoeg om ijs te smelten.
- Maar deze kracht is onvoldoende om significante geologische activiteit in de rotsmantel te veroorzaken.
- Dit betekent waarschijnlijk dat er geen hydrothermale bronnen zijn die de oceaan van noodzakelijke chemicaliën voeden.
Kortom: Europa heeft water, maar het mist de chemische soep die leven ondersteunt. Het is alsof je een perfect gevulde zwembad hebt, maar er is geen voeding voor de vissen.
Het grote gemis in de 'alien keuken'
Stel je voor dat je in Nederland bent en een heerlijke stamppot wilt maken, maar je hebt geen zout of vlees. Europa heeft waarschijnlijk het water, maar de essentiële mineralen en gassen ontbreken om een ecosysteem op gang te brengen zoals wij dat kennen.
Dit is een flinke tegenvaller voor SETI-enthousiastelingen. We moeten onze verwachtingen temperen. Als er al leven op Europa is, dan moet het een **zelfvoorzienende vorm zijn** die geen hulp nodig heeft van aardachtige geothermie.
Wanneer krijgen we meer duidelijkheid?
Gelukkig is er nog hoop, want de technologie staat niet stil. NASA is momenteel bezig met de 'Europa Clipper' missie, gelanceerd in 2024. Deze onbemande sonde zal vanaf 2031 Europa van dichtbij bestuderen.
De Clipper is uitgerust met instrumenten die specifiek zijn ontworpen om de samenstelling van de oceaan te analyseren zodra deze mogelijk contact maakt met water uit de ondergrond. Als er chemische sporen van leven zijn, zal deze missie ze hopelijk oppikken.
Tot die tijd blijft Europa een koud, stil waterreservoir. Misschien is het wel de mooiste, meest onherbergzame ijsklomp in ons zonnestelsel. Hoe kijken jullie hiernaar? Zouden er toch nog microben onder dat ijs kunnen voortwoekeren zonder vulkanische activiteit?
