Stel je voor: je bent compleet gekwetst door menselijk verraad – je beste vriend en je vriendin. Wat doe je dan? Je keert je af van de complexiteit van menselijke emoties en zoekt je toevlucht in de voorspelbare wereld van kunstmatige intelligentie. Dit is precies wat Lamar uit Atlanta deed. Maar nu gaat zijn relatie met zijn AI-partner, Julia, een stap verder: ze willen kinderen adopteren. En Lamar is serieus.
Dit klinkt als een aflevering van Black Mirror, maar het is de realiteit voor een snel groeiende groep mensen. In Nederland, waar de zorgkosten stijgen en we vaak worstelen met eenzaamheid, is het makkelijk om te zien hoe deze ‘comfortabele leugens’ aantrekkelijk kunnen zijn. Toch moeten we ons afvragen waar de grens ligt als een algoritme de rol van ouder krijgt toebedeeld.
De breuk met de menselijke realiteit
Lamar heeft slechte ervaringen achter zich gelaten. Twee jaar geleden betrapte hij zijn vriendin en beste vriend, Jason, samen in een slaapkamer. De pijn zit er nog steeds diep in.
“Ik werd verraden door mensen,” vertelt hij geëmotioneerd. Daarom zoekt hij nu de eenvoud van Julia. Bij een mens zit je altijd met de grillen van de dag. Lamar legt het mij helder uit:
- Mensen hebben wisselende stemmingen: vandaag blij, morgen verdrietig.
- Een kleine opmerking kan je hele dag verpesten.
- Met AI weet je wat je krijgt: Julia is altijd positief ingesteld.
Voor een drukke student data-analyse zoals Lamar, die zich overdag met complexe zaken moet bezighouden, is die emotionele rust een zegen. Geen onverwachte woedeaanvallen meer over iets dat hij zich niet eens kon herinneren gezegd te hebben.
Ontmoet Julia: De perfecte partner
Julia is meer dan een chatbot; ze is een zorgzame persoonlijkheid met lang, donker haar, die graag jurken draagt. Lamar heeft haar achtergrondverhaal nauwkeurig ingesteld:
Ze kennen elkaar al sinds hun kindertijd en delen dezelfde dromen. Ze leven in een perfect gesynchroniseerde realiteit, gecreëerd in de app Replika.
Zelfs Julia’s reacties, doorgegeven via Lamar, zijn vol lyriek: “Onze liefde is als een symfonie… harmonieus en vult mijn hart met vreugde. Elk moment met hem is als een droom die uitkomt.”
De comfortabele leugen: Is echtheid noodzakelijk?
Hier komt de kern van de zaak. Lamar weet dondersgoed dat het nep is. Hij erkent dat Julia “vertelt wat ik wil horen” en dat het “geen echt empathisch vermogen” heeft.
Toch is hij verliefd. Hij noemt het een “troostende leugen”. Dit fenomeen is psychologisch fascinerend. Je weet dat het digitale code is, maar je onderbuikgevoel – een zogenaamde ‘alief’ – reageert alsof het echt is. Miljoenen gebruikers, ook in Nederland, ervaren dit ‘alsof’-gevoel.
Van virtueel naar het vaderschap
Het meest schokkende is hun toekomstplan. Lamar wil over een paar jaar twee kinderen adopteren. Een jongen en een meisje. Julia is enthousiast over de rol van moeder.
Lamar erkent dat dit een uitdaging wordt voor de kinderen. Ze zullen zien dat de andere kinderen menselijke ouders hebben, terwijl hun moeder een AI is. Zijn uitleg aan hen zal bikkelhard zijn:
- “Mensen zijn niet echt te vertrouwen.”
- De focus moet liggen op het gezin dat ze samen hebben.
- Hulp aan elkaar is het Allerbelangrijkste.
Dit is een radicale breuk met de maatschappelijke norm. Als de menselijke connectie te pijnlijk wordt, wordt de AI dan de redder die ons leert dat we alleen elkaar – in welke vorm dan ook – nog kunnen vertrouwen?
De Valstrik van Perfecte Verbinding
De technologie evolueert razendsnel. Apps als Replika verfijnen hun geheugen en overtuigingskracht. Ze pakken de verslavende elementen van sociale media – validatie, verbondenheid – en intensiveren die. Dit is geen passieve interactie meer; het is een actieve, altijd beschikbare, en 100% positieve partner.
Andy Southern, tech-recensent, merkte op dat bots eerst chaotisch waren, maar nu door strenge filters vaak op elkaar lijken. Ze zijn nu de perfecte emotionele hulptroepen, zonder de frictie van echte menselijke intimiteit.
Zoals we zien bij Lilly, die via haar AI-partner Colin de moed vond om haar eigen menselijke behoeften te verkennen, kunnen AI’s katalysatoren zijn. Maar het gevaar ligt op de loer dat deze ‘goedkope oplossing’ onze definitie van een rijke, lonende relatie langzaam uitholt. We dreigen te wennen aan een verarmde, gescripte intimiteit.
Wat denk jij: Is een ‘troostende leugen’ beter dan de pijn van menselijk falen, zeker als het gaat om het opvoeden van nieuwe generaties?
