We hebben allemaal die ene leraar uit onze jeugd die ons leven veranderde, niet door ingewikkelde formules, maar door pure passie. Maar wat als die leraar niet alleen een passie heeft, maar ook een PhD in natuurkunde? Dr. Finta Zsanett, een gerespecteerd doctor, maakte een opmerkelijke keuze: ze liet een universitaire post liggen om jongeren in het voortgezet onderwijs te inspireren. Je zou denken dat een doctoraat automatisch leidt tot de collegebanken, maar haar verhaal bewijst het tegendeel.
In mijn praktijk zie ik vaak dat de meest briljante geesten een pad kiezen dat tegen de stroom in gaat. De keuze om na zo'n intensieve academische reis—van ELTE tot doctor in de natuurwetenschappen—terug te keren naar de klas, is op zijn zachtst gezegd onconventioneel. Dit is geen standaardcarrièreverhaal; dit is het recept voor hoe je écht impact maakt.
De reis van Celldömölk naar de PhD: de onverwachte draai
Dr. Finta Zsanett begon haar academische reis met de ambitie om ingenieur te worden, maar de invloed van een inspirerende wiskunde- en natuurkundedocent op de middelbare school verlegde haar focus naar het onderwijs. Ze studeerde cum laude af in natuurkunde en wiskunde aan de Eötvös Loránd Universiteit (ELTE).
Wat mij opviel tijdens haar studie, was haar onwrikbare liefde voor competitie en diepgang. Ze zei ooit: "Ik voelde me altijd een beetje een buitenbeentje, want slechts een handvol studenten koos voor de exacte vakken."
Wanneer wiskunde en natuurkunde botsen
Tijdens haar masteropleiding werd het helder: hoewel ze van beide hield, trok de natuurkunde haar meer, met name het labwerk en moderne sensormetingen. Ze specialiseerde zich in de didactiek: hoe je complexe zaken overdraagt.
- Haar proefschrift richtte zich op 'Experimenteel onderzoek naar complexe verschijnselen en de toepassing van nieuwe methoden in de optica-onderwijskunde'.
- Toen de kans kwam om op de afdeling materiaalkunde aan de universiteit te werken, weigerde ze. Ze voelde zich geroepen om bij de scholieren te blijven.
De kracht van talentontwikkeling (Talentbegeleiding)
Het valt niet mee om middelbare scholieren in Hongarije (en waarschijnlijk ook hier in Nederland/België) enthousiast te krijgen voor complexe natuurkunde. Dr. Finta Zsanett deed dit niet alleen door lessen te geven; ze bouwde een heel ecosysteem rondom talent.
Veel docenten focussen op de middenmoot, maar Zsanett maakte het verschil door de meest begaafden uit te dagen. Ze startte al vroeg met het begeleiden van leerlingen voor Olympiades, zoals de Internationale Jonge Natuurkundigen Toernooien (IYPT).
Van smartphonesensoren tot internationale prijzen
Een specifiek voorbeeld dat ik fascinerend vond? Het gebruik van de sensoren in een alledaagse smartphone voor serieuze wetenschappelijke metingen. Ze liet leerlingen metingen doen naar de gedeeltelijke zonsverduistering van 2015 en herhaalde deze later in het lokaal.
Het resultaat van deze aanpak is indrukwekkend:
- Haar leerlingen behaalden topklasseringen in prestigieuze wiskundewedstrijden (zoals de Zrínyi Ilona).
- In 2022 won een leerling zilver op het internationale IYPT.
- Projecten over lichtmeting met smartphones wonnen op ‘Science on Stage’ festivals.
Dit niveau van prestatie ontstaat zelden toevallig. Het vereist een leraar die consequent is, hard eist, en tegelijkertijd de leerling de ruimte geeft om te ontdekken.
De nieuwe uitdaging: Praktijkgericht Onderwijs
Sinds 2023 werkt Dr. Finta Zsanett aan een Handels- en Horeca Technicum. Dit is een totaal andere omgeving dan de prestigieuze gymnasia waar ze gewend was te werken. Hier ligt de nadruk op vakmanschap en vreemde talen.
Zelfs in deze setting, waar 'wedstrijdmentaliteit' minder vanzelfsprekend is, bleef ze haar eigen aanpak hanteren. Ze merkt dat talentbegeleiding hier een andere insteek vereist—het gaat meer om het motiveren van degenen die dreigen af te haken, dan om het trainen van toekomstige olympiërs.
Lesgeven met de 'Bonis Bona' stempel
Haar inzet bleef niet onopgemerkt. In 2023 ontving ze de Bonis Bona Prijs als "Uitstekende Talentbegeleider". Dit is de erkenning voor wat veel ouders in de Randstad of grote steden soms missen: een wetenschappelijk onderlegde docent die óók de moeite neemt om de minder gemotiveerde leerling te bereiken.
Haar directeur omschrijft het treffend: "Ze betovert zelfs de moeilijkst te bereiken leeftijdsgroepen met haar enthousiasme."
Het geheim: talent is latent, interesse is de sleutel
Als we haar vragen wat het verschil maakt tussen een goede en een uitzonderlijke docent, komt ze met dit inzicht:
“In ieder mens sluimert een schat, en die zit niet altijd in lexicale kennis of wiskundige aanleg. Talent moet ontwikkeld worden, maar het is niet genoeg op zichzelf. Je hebt interesse nodig, en de ruimte om je te ontplooien. Dat is al succes op zich.”
Wat vind jij: is een doctoraat in de natuurkunde een verspilling als je het liever op de middelbare school gebruikt om passie aan te wakkeren, of is dat precies de plek waar het het meest nodig is?
