U hebt het vast weleens gezien: na een flinke herfststorm is uw favoriete stuk strand plotseling een stuk smaller geworden. De overheid komt aanzetten met vrachtwagens vol zand, en een paar maanden later is het zand weer verdampt. Dit ritueel, dat we jaarlijks in Nederland en aan de Middellandse Zee zien, is volgens een vooraanstaand professor een dure, maar zinloze exercitie.
Pepe Serra, hoogleraar Havens en Kustlijnen aan de Polytechnische Universiteit van Valencia, stelt een harde waarheid: we gooien ons geld weg. Hij wijst op de onverbiddelijke kracht van de klimaatverandering, die stormen en golven heftiger maakt dan ooit tevoren. De huidige aanpak lost structureel niets op.
Het onzichtbare probleem: Zeespiegel én stormkracht
We zijn gewend dat de kustlijn met de seizoenen meebeweegt. Normaal gesproken verliest u in de winter wat zand, maar krijgt u het in het voorjaar – deels – terug. Maar het klimaat heeft de spelregels veranderd. De combinatie van hogere golven en een structureel hogere zeespiegel (vooral in gebieden zoals Valencia) zorgt ervoor dat het zand permanent verdwijnt.
Bovendien spelen moderne infrastructurele ingrepen een rol. Denk aan grote havens, zoals die van Valencia. Deze structuren snijden de natuurlijke stroming van sedimenten af. Hierdoor krijgt de ene plek te veel zand, en de andere – uw geliefde strand – te weinig. Het is een ingenieus, maar hopeloos verstoord systeem.
De kunstmatige oplossing die niet blijft liggen
Wat doen onze kustbeheerders? Ze blijven zand importeren. Het is de makkelijkste, meest zichtbare oplossing. U ziet de vrachtwagens, dus er wordt gewerkt. Maar Serra merkt terecht op dat dit neerkomt op dweilen met de kraan open. Zodra de volgende forse storm aan de kust beukt, is dat vers aangevoerde zand weer weg.
Volgens de professor is de focus op snelle bijstortingen een teken van inactiviteit. Het is de kortetermijnoplossing die op de lange termijn volstrekt niet werkt.
De échte oplossing die al jaren op de plank ligt
Serra is duidelijk: het probleem is op te lossen, maar het vereist moed om verder te kijken dan alleen de strandlijn. Hij pleit voor een combinatie van drie noodzakelijke stappen, die veel effectiever zijn dan alleen maar zand verplaatsen.
- Herstel van riviersedimenten: Veel rivieren worden tegengehouden door dammen en stuwmeren, waardoor het vruchtbare sediment nooit de zee bereikt waar het de stranden kan voeden. Dit moet anders.
- Natuurlijke golfbrekers: Het bouwen van kunstmatige riffen, zo’n 200 meter uit de kust, is cruciaal. Deze riffen werken als natuurlijke schokdempers.
- Compatibiliteit is mogelijk: Er wordt vaak beweerd dat zulke structuren de visserij hinderen, maar Serra stelt dat moderne ontwerpen perfect samen kunnen gaan met de visgronden.
Het meest frustrerende is misschien wel dat deze structuren al jaren worden gevraagd en zelfs door overheden zijn toegezegd. Toch blijven ze uit. We blijven maar geld pompen in de zand-oplossing die de volgende storm zo weer wegslaat.
Wat nu? De politieke strijd is ook een kuststrijd
In sommige regio’s, zoals rond Valencia, is de discussie zelfs geëscaleerd tot een politiek strijdpunt. Regiobestuurders beschuldigen de centrale overheid van gebrek aan daadkracht en het blokkeren van hun eigen, meer integrale plannen. De strijd om de kustlijn is dus ook een strijd om bevoegdheden.
Wat wij als strandgangers zien als een natuurlijk proces, is volgens experts een door de mens veroorzaakt, structureel falend beheer. We hebben de middelen om stranden stevig en permanent te beschermen, maar kiezen telkens voor de dure, tijdelijke pleister.
Wat is uw ervaring? Heeft u na een zware storm gemerkt dat er maandenlang niets aan uw lokale strand werd gedaan, of juist dat er dagenlang met machines werd gewerkt? Deel uw mening hieronder!
