Net wanneer je dacht dat je een dubbele traktatie aan de nachtelijke hemel zou krijgen – de eerste meteorenregen én een volle maan tegelijk – blijkt de kosmos je een poets te bakken. De Quadrantiden, die normaal gesproken honderden enthousiastelingen naar buiten lokken, staan op het punt om overschaduwd te worden. We wijzen nu alvast met de vinger naar de schuldige: de supermaan aan de hemel.
Dit is hét moment om je plannen te herzien. Als je van plan was om dit weekend de melkweg af te speuren, moet je nu weten welke fout je kunt maken waardoor je hooguit een paar lichtpuntjes ziet. Het gaat hier niet om pech, maar om een simpel natuurkundig feit dat veel beginnende sterrenkijkers over het hoofd zien.
De paradox van de januarihemel
Januari brengt traditioneel de Quadrantiden. Normaal gesproken, op een echt donkere plek, zie je tijdens de piek zo'n 25 meteoren per uur. Dat zijn al aardige lichtflitsen, alsof er af en toe een ster uitvalt. Maar deze keer? Verwacht er minder dan tien.
De grootste vijand van de meteorenregen
Mike Shanahan, directeur van het planetarium in New Jersey, maakt het glashelder: de volle maan is de grootste vijand van het genieten van een meteorenregen. Het is een klassiek geval van 'pech op het verkeerde moment in de cyclus'.
Wat gebeurt er precies als zo’n ‘vallende ster’ – eigenlijk een stukje ruimtepuin – onze atmosfeer raakt? Het verbrandt door de wrijving, wat die prachtige gloeiende staart veroorzaakt. Maar deze staart moet concurreren met de lichtvervuiling van de maan zelf.
Wat maakt deze maan 'super'?
Een supermaan is niets meer dan een volle maan die zich op het dichtstbijzijnde punt in zijn elliptische baan bij de aarde bevindt. Het klinkt misschien niet dramatisch, maar NASA stelt dat de maan hierdoor tot 14% groter én 30% helderder kan lijken dan de zwakste maan van het jaar.
Als je dit vergelijkt met een avondje naar het bos in Drenthe, dan is het verschil tussen een gewone maan en een supermaan alsof je naast een straatlantaarn staat. Je ziet de kleine, zwakke sterren (de meteoren) gewoonweg niet meer.
Zo mis je de ‘maan-blinde spot’
Hoewel je voor beide verschijnselen geen dure telescoop nodig hebt, is timing alles. De Quadrantiden zijn vooral zichtbaar op het noordelijk halfrond. De maan is overal waar het nacht is zichtbaar.
Hier is de cruciale tip die menigeen mistreken als ze in de kou staan te bibberen:
- Wijk af van stadslampen: Ga zo ver mogelijk naar buiten de bebouwde kom. In de Randstad is de kans op succes al minimaal.
- Focus op de vroege uurtjes: De beste kans om de meteoren te zien is vóór de maan de ‘party crasht’. Dat betekent in de vroege avond.
- Negeer je telefoon: Dit is het meest frustrerende deel. Geef je ogen minstens vijftien minuten om te wennen aan de duisternis. Elke keer dat je op je scherm kijkt, begin je opnieuw.
De ‘sterren’ die je ziet, lijken overal aan de hemel te verschijnen. Ze vernoemd naar een inmiddels niet meer erkend sterrenbeeld, de Quadranten. Het puin komt van de asteroïde 2003 EH1 – een stukje steen dat miljoenen jaren onderweg was.
Wat nu? Je bent niet de enige
De volgende grote show, de Lieriden, is pas in april. Dat is nog even wachten. Wees niet teleurgesteld dat je deze keer minder ziet. Het is een zeldzame samenloop van omstandigheden waarbij de heldere maan de zwakkere meteoren simpelweg wegvaagt.
Heb jij de neiging om toch vannacht naar buiten te gaan, hopend op het beste? Of wacht je geduldig tot april en bespaar je de koude nacht?
