De hemel is een constante bron van verrassingen, maar de volle maan van 1 februari heeft een speciale lading. Het is de zogenaamde ‘Sneeuwmaan’. Als je dacht dat dit zomaar een poëtische naam was voor een koude nacht, dan heb je het mis. Ik dook in de achtergrond van deze volle maan en ontdekte dat de naamstelling een fascinerende les is in culturele observatie.
Dit is cruciaal om te weten: in 2026 wordt het jaar kosmisch gezien een uitzondering met maar liefst dertien volle manen. Twee daarvan vallen in mei, wat de kalenders van sterrenkijkers flink op scherp zet. Maar laten we ons eerst focussen op begin februari.
De oorsprong van de Sneeuwmaan
De term ‘Sneeuwmaan’ klinkt misschien als iets uit een Scandinavische saga, maar de oorsprong ligt bij de inheemse volkeren van Noordoost-Amerika. Zij gaven de volle maan van februari een naam die direct verband hield met het leven in die barre, besneeuwde periode.
Het is logisch: de dikke sneeuwlagen maakten jagen moeilijk. De naam was een praktische observatie, geen toverspreuk. Wat ik vooral interessant vond, is hoe drastisch de verschillende stammen de naam interpreteerden. Denk je aan één uniforme naam, dan kom je bedrogen uit.
Niet iedereen zag sneeuw
Terwijl de naam Sneeuwmaan suggereert dat iedereen in de greep van de winter was, hadden andere stammen heel andere namen. Dit toont aan hoe lokaal en menselijk de astronomie was voordat we telescopen kregen.
- De Arapaho in de Great Plains noemden het ‘glinsterende vorst in de zon’. Een prachtig visueel beeld.
- De Zuni stam in New Mexico daarentegen noemde het ‘geen sneeuw op de paden’ (onon u'la'ukwamme). Hun realiteit was blijkbaar minder besneeuwd.
- Sommige stammen keken naar de fauna: de Tlingit noemden het de ‘Zwarte Beren Maan’, en de Haida de ‘Ganzen Maan’.
Het is een perfect voorbeeld van hoe de hemel een spiegel is van het dagelijks leven, niet slechts een verre lichtbron.
De uitzondering van 2026: De Blauwe Maan
Als je dit leest rond 1 februari, weet dan dat de komende maanden extra hemelse festiviteiten bieden. De meeste jaren hebben we twaalf volle manen, maar 2026 wordt een jaar met dertien. Dit fenomeen, waarbij twee volle manen in één kalendermaand vallen, heet de Blauwe Maan.
De volledige maanagenda voor het einde van de winter/lente
Als fervent lezer van de kalender wil je dit niet missen. Hier is de snelle gids, zodat je je nachtkijkers kunt klaarzetten:
- 1 februari: Sneeuwmaan
- 3 maart: Wormenmaan (Worm Moon) - de naam komt van de tijd dat wormen weer uit de grond kropen.
- 1 april: Roze Maan
- 1 mei: Bloemenmaan
- 31 mei: De tweede volle maan, oftewel de Blauwe Maan.
Praktische tip voor nachtelijke observatie
Veel mensen maken de fout te vroeg naar buiten te gaan op zoek naar de volle maan. Wees geduldig. De maan lijkt op haar 'volste' moment vaak pas echt spectaculair nadat hij de horizon is gepasseerd.
Mijn advies: Wacht tot ongeveer een uur na zonsondergang, zelfs als de officiële piek eerder was. De atmosfeer filtert het licht dan mooier en de maan lijkt groter door de optische illusie met lage objecten, zoals bomen of daken, net boven de horizon. Dit is in de Nederlandse polders net zo effectief als in de Amerikaanse vlaktes.
De Sneeuwmaan is dus een knipoog naar de winterse omstandigheden van de oorspronkelijke waarnemers. Wat is jouw favoriete vollemaannaam en welk cultureel fenomeen heb jij ooit in de nachtelijke hemel gezien?
