Je dacht dat bomen alleen CO2 vastlegden via hun bladeren, toch? Een fundamenteel idee, maar helaas onvolledig. Wat als ik je vertel dat de ruwe schors waar je dagelijks achteloos langsloopt, een gigantische, onzichtbare luchtzuiveringsinstallatie is? Wetenschappers hebben zojuist een verrassende ontdekking gedaan die de manier waarop we naar groen in onze straten en parken kijken, fundamenteel verandert. Dit is cruciaal nieuws, zeker nu we in Nederland steeds meer bezig zijn met stedelijke luchtkwaliteit.
De onzichtbare miljarden: Microben als klimaathelden
Onderzoekers van de Monash University en de Southern Cross University hebben de schors van bomen onder de loep genomen – letterlijk. Wat bleek? De schors is een bruisende metropool voor triljoenen micro-organismen. Deze zijn niet zomaar bewoners; ze zijn actief bezig met het neutraliseren van luchtvervuiling op een manier die we voorheen volledig hebben genegeerd.
Meer dan fotosynthese: Gassen als brandstof
De traditionele rol van bomen is zonlicht omzetten in zuurstof via fotosynthese. Maar die micro-gemeenschappen in de schors voeren een tweede, geheime taak uit. Ze gebruiken zure en giftige gassen als hun persoonlijke energiebron.
- Ze verslinden methaan, een krachtig broeikasgas.
- Ze breken koolmonoxide (CO) af, een direct gevaar in drukke stedelijke gebieden zoals rond de A12 of in de Amsterdamse binnenstad.
- Ze consumeren vluchtige organische stoffen die vrijkomen uit bouwmaterialen en verkeer.
Dit mechanisme gaat veel verder dan we dachten. Het is alsof elk boomstam in Nederland een subtiele, maar continue filter is. Hun bijdrage aan het klimaat en onze ademhaling is gigantisch.
De verborgen omvang van de schors
Je kunt je nauwelijks voorstellen hoeveel oppervlakte we het hier over hebben. De totale oppervlakte van de schors van álle bomen op aarde is ongeveer gelijk aan de totale landoppervlakte van alle zeven continenten samen. Denk daar eens over na. Dat is een gigantisch filterplatform dat constant werkt.
Niet elke boom is hetzelfde
Een belangrijke invalshoek voor ons in de Randstad: niet elke boomsoort doet dit even effectief. De specifieke mix van microben varieert per boomsoort en de omgeving. Dat betekent dat onze keuze voor bomen bij het aanleggen van een nieuwe wijk of het vergroenen van een balkon fundamenteel zou moeten veranderen.
Voorbeeld: Een rij eiken langs een drukke provinciale weg kan een veel betere CO-verwijderaar zijn dan een type dat primair is gekozen voor zijn snelle groei. We moeten bomen gaan selecteren op basis van hun 'microbiële afvalverwerkingscapaciteit'.
Wat kun jij hiermee in de praktijk?
Dit onderzoek geeft ons een nieuw instrument in de hand. De volgende keer dat de gemeente besluit welke bomen er langs het fietspad komen:
- Vraag of ze rekening houden met de lokale luchtkwaliteit en de schorsbiologie.
- Plant waar mogelijk inheemse soorten; deze hebben de meest robuuste lokale microbenpopulaties.
- Denk bij het aanpakken van je tuin niet alleen aan esthetiek, maar ook aan wie er 'onder de motorkap' van de schors leeft.
Dit is geen natuurkunde voor gevorderden, maar direct toepasbare kennis. We keken altijd naar de bladeren, maar de ware luchtreiniging gebeurt onder de ruwe buitenhuid. Welke boomsoort in jouw straat zie jij nu met compleet nieuwe ogen?
