Je rijdt door de prachtige Bugey-regio, genietend van de Franse natuur, wanneer je plotseling wordt geconfronteerd met een bord: 'Risico op vallende rotsen'. Het is een alledaags gezicht in bergachtige gebieden, maar de frequentie lijkt toe te nemen. Veel mensen negeren dit soort waarschuwingen, ze zien het als een formaliteit. Maar wat als de geologische processen onder onze voeten sneller veranderen dan we dachten, mede door het klimaat?
Ik sprak met een geoloog wiens werk het is om deze bergachtige gebieden te bestuderen. Zijn inzicht is verrassend: het gaat niet alleen om de zwaartekracht. Hij onthulde dat de manier waarop we de winters beleven, direct invloed heeft op de stabiliteit van de rotswanden. Het is tijd om te begrijpen wat er echt loskomt in die kalksteenkliffen.
De geheime kracht die gesteente splijt: de rol van ijs
De kliffen in het Bugey-gebied bestaan voornamelijk uit Jura- en Krijt-kalksteen. Dit is prachtig, maar niet altijd stabiel. Wat veel mensen vergeten, is dat onder de fraaie lagen zachtere klei- of mergellagen schuilen. Hierdoor kunnen grote blokken loslaten.
De oorzaak van de breuken is in bijna alle gevallen verrassend banaal: water en koude. Dit is de specifieke cyclus die de rotsen sloopt:
- Water infiltreert in de kleinste scheurtjes van de harde kalksteen.
- Wanneer het vriest, zet het water uit met enorme kracht.
- Deze druk vermoeit het gesteente totdat het breekt.
Verschillende geologen in de regio zien de zware regenval ook als een medeplichtige. Hoewel de directe impact van regenval vaak minder is dan die van vorst, helpt het de bodem te verzadigen, wat de kans op uitglijden verhoogt.
Klimaatverschuiving: de nieuwe vijand van stabiele kliffen
Vroeger dacht men dat een stabiele, koude winter de beste garantie was tegen instabiliteit. Mijn bron nuanceert dit direct: de klimaatverandering werkt averechts op kalksteenkliffen. We zien nu meer schommelingen tussen vriezen en dooien.
Waarom is dit zo erg? Ouderwetse, langdurige vriesperiodes stabiliseerden de situatie tot op zekere hoogte. Nu hebben we 'zachte' winters waarin de temperatuur telkens rond het vriespunt pendelt. Deze cycli vinden nu plaats in gebieden die voorheen als veilig werden beschouwd. **De zone van blootstelling aan dit gevaar wordt daardoor breder.**
De maatschappelijke verschuiving: we zijn alerter geworden
Merken we écht meer aardverschuivingen in gebieden zoals het Bugey? De geoloog moest toegeven dat oude inventarissen vaak onvolledig zijn, wat vergelijken lastig maakt. Een lichte toename is waarschijnlijk, maar niet met 100% zekerheid te zeggen.
De échte verandering zit hem in onze perceptie. De gevoeligheid van de samenleving voor natuurlijk risico is significant gestegen. Denk maar aan de recente overstromingen hier in Nederland; we accepteren de natuur niet langer zomaar op afstand.
Wat betekent dit concreet voor jou als inwoner of bezoeker?
- Accepteer de realiteit: Natuurlijk risico is inherent aan het gebied waar je woont. Het 'risico nul' bestaat simpelweg niet.
- Pas je gedrag aan: Vermijd rijden tijdens extreme regenval. Respecteer wegopsluitingen zonder te klagen over het ongemak.
- Kijk kritisch naar nieuwbouw: Gemeenten moeten hun kaarten van gevarenzones nauwkeurig gebruiken bij stadsplanning.
De kosten van veiligheid: je kunt niet alles beveiligen
Het is technisch mogelijk om veel kliffen te beveiligen met dure constructies. Maar dit is een afweging die overheden moeten maken. **Beschermingswerken zijn extreem kostbaar.**
De preventie ligt volgens de expert meer in inzicht en planning dan in betonnen muren. We moeten leren leven mét de berg, niet ertegen vechten. Het gaat erom dat we de waarschuwingen – die nu vaker verschijnen dankzij betere monitoring én klimaatverandering – serieus nemen als onderdeel van ons dagelijks leven hier.
Wat vind jij: zouden gemeenten meer geld moeten steken in het beveiligen van de bergpassen, of moeten we de natuur haar gang laten gaan en simpelweg ons gedrag aanpassen?
