Terwijl je waarschijnlijk dagelijks de koppen ziet over de snel smeltende poolkappen, is er één gigantische ijsmassa die weigert mee te werken. We hebben het over de Pio XI-gletsjer in Patagonië, de grootste van Zuid-Amerika. Deze ijsgigant doet namelijk precies het tegenovergestelde van wat we van de huidige klimaatcrisis verwachten: hij groeit.
Dit is geen goed nieuwsbericht over het klimaat, maar een fascinerende wetenschappelijke anomalie. Als je denkt dat je alles weet over gletsjers, bereid je dan voor op een verrassing. Het gedrag van Pio XI tart de logica en dwingt wetenschappers om hun modellen te herzien. Dit moet je weten over de ‘witte reus’ die zich onttrekt aan de wereldwijde trend.
De uitzondering die de regel bevestigt: Wat maakt Pio XI uniek?
In een regio waar bijna 96% van de gletsjers zich terugtrekt – denk aan de Alpengletsjers in Nederland die je in de zomer nauwelijks meer ziet – is de Pio XI (ook bekend als Bruggen-gletsjer) een vreemde eend in de bijt. Sinds de eeuwwisseling is deze ijsmassa niet alleen stabiel gebleven, maar is hij op veel plekken zelfs dikker geworden en in de fjord gedrukt.
Geen typische cyclus
Geofysicus Camilo Rada bevestigde onlangs dat de verdikking aan de bron van de gletsjer niet past bij de gebruikelijke mechanismen die ijsmassa’s verschuiven. Sterker nog, dit is geen tijdelijke fluctuatie; het is een aanhoudende groei die al jaren duurt. Dit fenomeen is zo zeldzaam dat het de aandacht van internationale onderzoeksteams trekt.
Vergeet wat je dacht te weten over ijsverlies; dit is een compleet ander spel.
De (mogelijke) verklaring: Een barrière van puin
Wetenschappers, die in december een expeditie naar het gebied plannen, hebben een intrigerende hypothese. Zij geloven dat de oorzaak ligt in de topografie aan de voorkant van de gletsjer, niet in het klimaat bovenop het ijs.
Wat zou er aan de hand kunnen zijn?
- Beschermende morene: Een hoop puin (een morene) ligt voor de gletsjer en fungeert als een soort ijsblokkade.
- Minder afkalving: Deze barrière vermindert de afkalving van ijsbergen aan de voorkant en vermindert de onderzeese smeltprocessen. Dit zorgt voor een netto 'winst' aan ijs.
De onvermijdelijke keerzijde van de groei
Dit klinkt misschien als het perfecte verhaal, maar de wetenschappers waarschuwen dat dit positieve effect waarschijnlijk tijdelijk is. De gletsjer duwt deze beschermende morene steeds verder naar buiten.
Zodra de Pio XI deze barrière voorbij is, komt er een heel nieuw, veel groter oppervlak bloot te liggen aan zonlicht en warmere lucht. Rada legt uit: "Als deze hypothese klopt, dan zal deze gletsjer de komende decennia of zelfs jaren een zeer drastische terugtrekking ondergaan en terugkeren naar zijn vroegere, meer ingetrokken positie."
De recente groei is dus een tijdelijke opslag, die in de nabije toekomst voor een nog snellere smeltfase kan zorgen dan we nu zien bij andere gletsjers.
Wat betekent dit voor ons klimaatbeeld?
Het rare geval van Pio XI leert ons dat de relatie tussen gletsjers en het klimaat complexer is dan een simpele thermometer. Lokale geografie en fysieke barrières spelen een cruciale rol in hoe we ijsmassa's zien veranderen. Het is een waardevolle les voor iedereen die denkt dat klimaatverandering overal op dezelfde manier verloopt, net zoals de verschillen in seizoenen tussen Nederland en Patagonië groot zijn.
De les hier is: zelfs de grootste ijsmassa's kunnen verrassend lokaal reageren.
Wat denk jij dat de langetermijngevolgen zullen zijn als deze ‘besparing’ aan ijs plotseling wegvalt? Laat het ons weten in de reacties!
