Heb je gisterenavond de lucht gezien? Als je dacht dat het een gekleurde wolk of een vreemd licht in de verte was, dan heb je het misschien gemist: het noorderlicht was veel dichterbij dan we gewend zijn. Dit zeldzame schouwspel, dat meestal beperkt blijft tot de poolcirkel, verscheen plotseling boven onze hoofden.
Veel mensen keken verbaasd naar de roze gloed. Dit was geen toeval, maar het directe gevolg van een extreme zonnestorm die de aarde raakte. In mijn praktijk als weerman zie ik dit zelden, en het is cruciaal om te weten wat dit voor jou en je apparatuur betekent.
De zon gooide met de deuren: hoe een zonnestorm ons bereikte
Het begon allemaal met een flinke uitbarsting op het oppervlak van de zon, specifiek uit een gebied met actieve zonnevlekken. Wetenschappers noemen dit een coronale massa-ejectie (CME).
Dit is geen gewone zonnestraal; het is een gigantische wolk van geladen deeltjes die met enorme snelheid de ruimte in wordt geslingerd. Een deel daarvan vloog recht op ons af. De modellen voorspelden de impact, maar de snelheid waarmee het gebeurde, verraste zelfs de experts bij NOAA.
G4: De intensiteit die we niet meer zagen sinds 2003
Toen de deeltjes het magnetisch veld van de aarde raakten, veroorzaakten ze een meetbare verstoring. De geomagnetische storm bereikte een G4-niveau. Dit is serieus. Ter vergelijking: sinds 2003 hebben we niet zo'n sterke gebeurtenis meegemaakt hier in de Benelux.
Het resultaat? De energie van deze deeltjes botst hoog in onze atmosfeer, waardoor de luchtspectaculaire kleuren krijgt. Meestal zie je groen, maar bij deze hoge intensiteit kreeg je die diepe, zeldzame roze en rode tinten die de contouren van de bomen en huizen (zeker boven de mist in de valleien) oplichtten.
Niet alleen mooi: de impact op je dagelijkse apparaten
Hoewel het een visueel spektakel was, zijn de gevolgen van zo'n S4-niveau zonnestorm complexer dan alleen mooier lucht.
- Radio-uitval: Vooral in noordelijke gebieden kan kortgolfradio tijdelijk uitvallen. Vergeet je navigatie niet als je langs de Waddenzeven vaart.
- GPS-onzekerheid: De storingen beïnvloeden de signalen die je navigatiesysteem gebruikt, waardoor de nauwkeurigheid tijdelijk minder is.
- Vliegtuigen: Passagiers en bemanning op hoge vluchten (zeker die routes naar Scandinavië) krijgen een hogere dosis straling dan normaal. Het is een beetje alsof je een paar röntgenfoto's tegelijk krijgt.
Gelukkig is de kans op blijvende schade aan je smartphone klein. De meeste moderne elektronica is hiertegen redelijk goed beschermd, in tegenstelling tot oudere satellieten.
Wat je nu kunt doen (zeker als je op hoogte werkt)
Als je regelmatig in de luchtvaart of maritieme communicatie werkt, is het slim om het Space Weather Prediction Center in de gaten te houden bij toekomstige uitbarstingen.
De gouden tip? Controleer op dagen van voorspelde activiteit de status van je korteafstandsradioapparatuur als je de Veluwe bezoekt. De stabiliteit van je apparaat is direct afhankelijk van hoe goed het magnetisch veld van de aarde standhoudt tegen deze deeltjesregen.
Uiteindelijk was het een indrukwekkende herinnering aan hoe verbonden we zijn met de activiteit van onze eigen ster. Heb jij het spektakel gezien en gefotografeerd? Deel je beelden, we zijn benieuwd hoe roze de lucht bij jou was!
