Denk je wel eens na over de steen die de stoep vormt waar je gisteravond je patatje oorlog op at? Waarschijnlijk niet. Maar in het hart van Londen staart een 150 miljoen jaar oude ammoniet je aan vanuit een muur, terwijl je vergeten bent dat de stad zelf een openluchtmuseum van aardgeschiedenis is. Wij doken in deze verborgen wereld en zagen hoe architectuur verhalen vertelt die ouder zijn dan de Romeinen. Het is tijd om je blik te verleggen van je smartphone naar de plint van het bankgebouw.
Het verborgen aquarium in de City of London
Tussen de ramen van een tapasbar in de Square Mile, aan Plantation Lane, zit een fossiel van een ammoniet. Direct ernaast vind je restanten van oeroudwieren en de inktvisachtige belemnieten. Het is een gemineraliseerd aquarium dat open en bloot ligt, een momentopname van diepe tijd, waar je je ochtendkoffie drinkt naast prehistorische koppotigen.
Veel van ons laten de gebouwen en stoeptegels links liggen. Ze zijn gewoon het decor. Maar voor Dr. Ruth Siddall, een gepassioneerde geologe, is de architectuur van centraal Londen – net als in veel steden – een onbewust uithangbord van de aardwetenschappen door de eeuwen heen. Ze wijst ons op de realiteit: onze stad is gebouwd uit ontvoerde geschiedenis.
De kassei als oeroud bewijsstuk
Terwijl een e-scooter langs zoeft op Eastcheap, wijst Ruth naar de tegels onder onze voeten. “Dit is Yorkstone,” legt ze uit. “Een fijnkorrelige zandsteen, ongeveer 310 miljoen jaar oud, gewonnen in het Peak District.”
Het meest verbazingwekkende? “Het was ooit een rivierbedding. Je ziet de rimpelingen nog in het oppervlak. Om die wereld voor te stellen, moet je je Sheffield voorstellen als de Brahmaputra-rivier, zo’n beetje.”
Ik merkte dat als je eenmaal weet waar je naar moet kijken, je je eigen stad ineens compleet anders ziet. De metrolijnen en de gebouwen zijn veel meer dan alleen infrastructuur; het is een geologische tijdreis.
Waarom Londen niet lokaal bouwt
Ruth vertelt dat ze haar passie voor straatgeologie ontdekte in Athene. Ze was gefascineerd door een stapel ‘puin’ die ze moest catalogiseren voor haar PhD. Inmiddels is ze, geïnspireerd door pioniers, gefixeerd op haar aangenomen thuisstad.
“Londen heeft in tegenstelling tot veel andere steden geen lokale bouwstenen,” aldus Ruth. “We zitten in een kleien bekken, dus elke steen die je ziet, moest van elders komen.”
Dit geeft een nieuwe dimensie aan het concept van een ‘stenen biografie’. Samen met een collega heeft Ruth London Pavement Geology opgezet: een website en app die je gratis een overzicht geeft van geologische hotspots in de hoofdstad en andere Britse steden.
Een wereldtour met je voeten
Tijdens de wandeling kwamen we sedimentaire, stollings- en metamorfe gesteenten tegen uit Australië, Brazilië en China. Architecten kozen ze puur op hun esthetische waarde.
- Buiten een reisbureau: Serpentiniet, Krijtgesteente uit de Italiaanse Alpen.
- Een pilaar bij een pub: 290 miljoen jaar oude Larvikiet uit Noorwegen (gestolde magma, makkelijk schoon te maken na een avondje doorzakken).
- De basis van de Monumentkolom: Portlandsteen vol met oesterfossielen en gaten van prehistorische garnaaltjes.
Buiten de Sint-Pauluskathedraal stopten we bij de treden, waar Ruth wijst op 30 centimeter lange gefossiliseerde orthocones (“Ze leken op zwemmende wortels,” merkte ze op).
Maar het meest bizarre vonden we bij een kantoorpand aan Houndsditch. De buitenkant is gemaakt van Gneiss uit een inslagkrater in Zuid-Afrika. Zesduizend mijl van huis. Op het oppervlak zie je nog de barstende aders van zwart inslagglas, inclusief sporen van buitenaardse mineralen. Dat ding sloeg zo’n twee miljard jaar geleden in. Nu heb je iets om over na te denken als de maandagochtend weer traag voelt.
De praktische les: Hoe je een geoloog wordt, zonder diploma
Je hebt geen dure reis of geologiecursus nodig om dit te ervaren. Hier is de simpele hack die ik leerde tijdens deze tour:
- Zoom In: Ga tijdens je volgende borrel met vrienden buiten staan. Kijk niet naar de mensen, maar naar de plint van het gebouw waar je voor staat.
- Zoek Details: Zoek naar stukjes die er niet uitzien als de rest. Een ongewone kleur, een vreemde textuur, of ja, een mogelijk fossiel.
- De Check (De Goudzoeker): Als je iets gevonden hebt dat er vreemd uitziet, gebruik dan je telefoon (of de London Pavement Geology app als je in de UK bent) om te zoeken op ‘[Naam straat] building stone’. De kans dat een architect dit stukkie uit Brazilië heeft gehaald zonder dat er ergens een verslag van is? Erg klein.
De volgende keer dat je door een willekeurige stad loopt, loop je dus niet langs stenen, maar langs geologische congressen die al miljarden jaren duren. Je kijkt naar gesteenten die koude, hete en prehistorische werelden hebben overleefd, om uiteindelijk de fundering te zijn van een hip koffiezaakje.
Welk onverwacht stukje geschiedenis heb jij al eens in jouw eigen straat gevonden? Laat het ons weten in de comments!
