Stel je voor: ijs van de Mont Blanc, ijs dat duizenden jaren oude atmosferische geheimen in zich draagt, wordt met een 50-daagse reis de meest afgelegen plek ter wereld ingevlogen. Dit is geen sciencefiction, maar een cruciale missie die nu in Antarctica is voltooid. Wetenschappers hebben een 'tijdcapsule' geopend die we zo hard nodig hebben, maar velen van ons hebben geen idee waarom dit nu gebeurt.
Als je dacht dat klimaatverandering alleen over smeltende dijken ging, heb je het mis. Het gaat ook over het verliezen van onze geschiedenis. Binnen nu en enkele decennia is het bergijs in de Alpen verdwenen. En daarmee verdwijnen de onvervangbare data over ons verleden. Daarom moest dit historische ‘santuarium’ worden gebouwd, diep onder de Antarctische sneeuw.
De meest vreemde 'koelkast' ter wereld
Het klinkt absurd: Alpien ijs bewaren in Antarctica. Maar denk er eens over na. Wat is de beste plek om iets te bewaren dat je eeuwenlang stabiel wilt houden, ver weg van menselijke invloeden en snel opwarmende temperaturen?
Antarctica. De temperatuur daar is constant – rond de -52 °C. Dit is geen toevallige opslag; het is precisie-engineering.
Het 'Quo Vadis?' bord
Boven de ingang van deze ijskamer staat simpelweg geschreven: "Quo Vadis?" (Waar gaan we heen?). Dit is geen luchtige vraag. Als toekomstige generaties deze grot openen, hopen wetenschappers dat ze antwoorden vinden over hoe wij, de mensheid, met de Aarde zijn omgegaan.
Ik zag foto's van die smalle, beige deur, ingeklemd tussen metersdikke ijsmuren. Het is een symbool van zowel onze wanhoop als onze vindingrijkheid. **Dit project is de verzekeringspolis van de mensheid tegen het vergeten van klimaatgegevens.**
De logistieke nachtmerrie die goed uitpakte
Het bewaren van het ijs was slechts de helft van de klus. Het transport was een operatie van wereldformaat. Meer dan 1,7 ton ijs, voorzichtig verwijderd van de Mont Blanc en Zwitserse gletsjers, moest de wereld over.
Denk aan de reis die deze monsters hebben gemaakt. Ze zijn niet zomaar in een koelwagen gestopt. Ze reisden:
- Met de ijsbreker Laura Bassi vanuit Triëst over de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan.
- Via de Stille Oceaan naar de Rosszee in Antarctica, alles bij temperaturen rond de -20 °C in de containers.
- Vervolgens met speciale vluchten van de ENEA naar de Concordia-basis op 3.233 meter hoogte.
**Het is alsof je delicate, bevroren data door vier stormachtige oceanen stuurt.**
Waarom dit jou als Nederlander moet interesseren
Misschien woon je in het centrum van Amsterdam en denk je: wat heb ik met de Alpen of Antarctica te maken? Simpel: de klimaatgegevens die in dit ijs zijn opgeslagen, zijn universeel.
Wanneer wetenschappers deze 'ijscapsules' over honderd jaar analyseren, krijgen ze een perfecte chemische ‘vingerafdruk’ van de atmosfeer rond 2016. Dit helpt ons de huidige modellen te valideren. **Zonder dit ijs verliezen we referentiepunten voor onze eigen lokaal gemeten klimaatverandering.**
De 'Slimme Klik Strategie' toegepast: Wat is de volgende stap?
Dit is pas het begin. De onderzoekers, gecoördineerd door Italiaanse CNR en met Franse en Zwitserse partners, willen **binnen 20 jaar ijskernen van 20 bedreigde gletsjers** verzamelen. Denk aan de Himalaya en Tadzjikistan.
Het klinkt duur, maar de kosten van het verliezen van deze kennis zijn astronomisch. De directeur van de Ice Memory Foundation zei onlangs: "Wij zijn de laatste generatie die nog kan ingrijpen." Dat is een statement dat je niet zomaar naast je neerlegt.
Dit project bewijst dat, ondanks geopolitieke spanningen, wetenschappelijke samenwerking nog steeds een brug kan slaan. Het is een boodschap van hoop, ingevroren en bewaard aan het einde van de wereld.
Wat denk jij: als je een boodschap aan de wetenschappers van over 200 jaar kon achterlaten, wat zou dan in de volgende ijskern verstopt moeten worden naast de ijsmonsters?
