Je kent het vast: zodra de intense hitte van januari de straten van Rio de Janeiro opwarmt, verschijnt er plotseling een explosie van rood en oranje. Terwijl de bekende Ipê-bomen hun seizoen hebben gehad, nemen de flamboyanten nu het stokje over. Maar dit is meer dan alleen mooi blad; het is een tropisch spektakel dat je niet mag missen, vooral nu ze op hun hoogtepunt zijn.
Veel mensen zien deze bomen alleen als levende schilderijen. Ik merkte echter op dat hun aanwezigheid in de stad, met name nu in januari, een bijna onnatuurlijke felheid heeft, versterkt door de drukkende luchtvochtigheid van de zomer. Waarom zijn deze bomen, die oorspronkelijk van Madagaskar komen, zo'n integraal onderdeel geworden van het stedelijke landschap hier?
De vlammende oorsprong: Meer dan alleen een tropische blikvanger
De naam flamboyant komt niet zomaar uit de lucht vallen. Het is Frans voor 'flammend' of 'vurig'. En als je ze in volle bloei ziet, begrijp je waarom. Ze produceren diep rode, oranje en gele bloemen die lijken op kleine vlammen.
Wist je dat deze boom al sinds de vroege 19e eeuw in Brazilië te vinden is? Hij werd hier geïntroduceerd door het hof van Dom João VI. Wat velen niet weten, is dat de oorspronkelijke aanplanting in Rio de Janeiro niet ideaal was.
De agressieve wortels: Een voetgangersprobleem
De flamboyant is een snelle groeier, tot wel 10 meter hoog, met een kroon die vaak breder is dan hij lang is – denk aan een reusachtige, rode paddenstoel. Maar dit visuele succes heeft een keerzijde.
- De wortels groeien erg horizontaal.
- Dit kan serieuze schade aan stoepen en bestrating veroorzaken.
- Daarom hebben wij stadsbewoners een beetje een haat-liefdeverhouding met deze schoonheid.
In de praktijk betekent dit dat je ze niet zomaar voor je huis in Amsterdam of Rotterdam zou plaatsen zonder serieuze ruimte van minstens drie meter rondom de stam. Hier in Rio zie je ze vaak op pleinen en in parken, waar ze de ruimte hebben die ze nodig hebben.
Verborgen toepassingen: Wat de lokale bevolking weet
Hoewel de vruchten van de flamboyant vaak als licht giftig worden beschouwd, heeft de lokale bevolking er in het verleden creatieve, medicinale toepassingen voor gevonden. Dit is een klassiek geval van 'wat hier groeit, kun je gebruiken'.
In kleine doses werd de pulp van de lange (soms wel 60 cm!) peulvruchten gebruikt als **mild laxeermiddel**. Een soort natuurlijk, zij het riskant, middel om de spijsvertering te reguleren tijdens de hete maanden.
De huidige ‘Ontploffing’ in Rio
Ik heb de afgelopen weken de meest spectaculaire exemplaren gezien rond de Universiteitsstad op Ilha do Fundão en op het eiland Ilha do Governador. In straten als Rua Chapot Prevost stonden ooit prachtige groepen, die helaas gedeeltelijk zijn weggehaald zonder herbeplanting. Maar in de wijk Moneró, bijvoorbeeld bij de straten Princesa en Adolfo Porto, staan ze nu in volle glorie.
Het intense zonlicht van januari fungeert als een soort versterker voor hun kleurpigmenten. Het is de natuur die een knop omdraait naar standje 'maximaal'.
Jouw Opdracht: Het Vuur Vangen
Als je in de buurt bent, of als je iemand kent die in Rio woont: dit is het moment. Verlies je niet in het feit dat het een agressieve boom is voor de stoep; geniet van de tijdelijke schoonheid die ze de stad geven. Ga op jacht naar de mooiste exemplaren, maak foto's van die intense tinten en deel die prachtige, vluchtige cadeaus van de natuur op je sociale media.
Wat vind jij: Is de schoonheid van de flamboyant de potentiële schade aan de stoep waard, of moet de stad strenger zijn met het planten op smalle plekken?
