Misschien dacht je dat de rust was wedergekeerd na de recente uitbarstingen van de Etna. Veel mensen zien de topkraters kalm en denken dat het gevaar geweken is. Maar in de vulkanologie geldt: rust tijden de dag is vaak de stilte voor de volgende verrassing. Ik zag de satellietbeelden en wat de experts nu in de gaten houden, is veel subtieler dan een metershoge lavastroom.
Het gaat niet om de rookpluimen die je vanaf een afstand ziet, maar om een stille, bijna onzichtbare verschuiving diep in de flanken van de berg. Daarom is het cruciaal om te weten waar de echte actie zich momenteel afspeelt, en belangrijker nog, waarom dit type activiteit voor de bewoners van de omliggende dorpen misschien minder direct gevaarlijk is dan je denkt.
Het stille signaal in de Valle del Bove
Terwijl de Bocca Nuova-krater onrustig blijft met af en toe wat as, is de echte aandacht nu gericht op een zijdelingse uitbarsting, een zogenaamde 'laterale eruptie'. Dit is geen explosief schouwspel; het is meer een langzame, sluipende gebeurtenis. Denk aan de Etna als een reusachtige waterdrukpan die op meerdere plaatsen kan lekken.
De meest recente activiteit begon rond nieuwjaarsdag en de lava stroomt nu voornamelijk in de Valle del Bove. Dit is de natuurlijke, ruime 'opvangbak' van de berg. Waarom is dit belangrijk?
- De breuklijn bevindt zich op ongeveer 2.100 meter hoogte.
- De lavastroom heeft zich teruggetrokken tot circa 1.500 meter.
- Dit is een 'stille' eruptie, wat betekent dat de druk minder direct naar de atmosfeer gaat.
Waar de lava (nog) niet heen gaat
Als je vanuit de valleien naar de berg kijkt, kan de gloed angstaanjagend dichtbij lijken, vooral als de bewolking laag hangt. Dit zien we vaak in Nederland bij stormwaarschuwingen: de perceptie is angstiger dan de realiteit.
Een expert van het INGV (het Italiaanse vulkanologisch instituut) maakte een cruciaal onderscheid. De afstand tot bewoonde kernen zoals Fornazzo en Milo is nog aanzienlijk. Er zit op dit moment ongeveer 5 kilometer afstand tussen de voorrand van de lava en het dichtstbijzijnde dorp.
De lavastroom moet nog aanzienlijke hellingen overwinnen vooraleer hij echt een bedreiging vormt voor de huizen. De Valle del Bove doet nu precies waarvoor hij er is: de massa opvangen zonder dat dorpen direct in gevaar komen.
Waarom de Etna ons weer verraste
Wat deze gebeurtenis zo intrigerend maakt, is de timing. De seismische activiteit en het vulkanische 'tremor' namen net af. Iedereen dacht dat de berg even op adem kwam na de recente explosies aan de top (zoals die van 27 december).
Plotseling, en grotendeels onzichtbaar door een deken van wolken aan de oostflank, activeerde zich een nieuwe breuk. Het was een plotselinge 'switch' van de energiebron in de berg.
Dit is heel anders dan de situatie in 2018, toen het magma krachtig in de flank duwde, wat zelfs leidde tot aardverschuivingen en een lokale aardbeving. Deze keer lijkt de magma simpelweg een reeds bestaande zwakke plek te volgen. Het proces is, ondanks de dreiging, veel rustiger.
Een tip voor je volgende vakantie in Sicilië
Als je ooit een vulkaanuitbarsting op afstand volgt, onthoud dan deze les van de Etna: kijk niet alleen naar de rookpluimen aan de top, maar informeer specifiek naar de locatie van de lavabreuken. Zonder de precieze hoogte en richting van de stroom, is angst makkelijk te veroorzaken.
De lokale bewoners weten dit: de Valle del Bove is hun veiligheidsgordel.
De Etna blijft onvoorspelbaar, maar door te focussen op de specifieke geologische kenmerken – de breuk op 2100 meter en de vallei als buffer – krijgen we een beter beeld van het werkelijke risiconiveau.
Wat denk jij dat de Etna de komende maanden gaat doen: nog meer lokale uitbarstingen of krijgen we weer een spectaculaire show bij de hoofd-kraters?
