U heeft waarschijnlijk gemerkt dat de sneeuwval de afgelopen weken in sommige delen van Nederland (en zeker in de Baltische staten) een extreem niveau heeft bereikt. Denk aan metershoge hopen sneeuw langs Sloterdijk of die ene straat waar de gemeente het simpelweg niet meer kan bijhouden. Dit is niet zomaar weer; wetenschappers wijzen op een unieke formatie die elders bijna onmogelijk is.
Als je je afvraagt waarom juist dat ene stukje Litouwen (of vergelijkbare kustgebieden) zo zwaar getroffen is, dan heb je het bij het rechte eind. Er is een perfecte storm van weersystemen samengekomen. Wij duiken in de wetenschap erachter, want dit fenomeen voorspelt potentieel gevaar op de lange termijn.
Het gestrande lagedrukgebied: meer dan alleen een bui
Normaal gesproken trekken actieve cyclonen na een paar dagen over. Maar na de jaarwisseling bleef een gigantische lagedrukzone boven een enorm deel van Europa hangen. Dr. Inga Dalydienė, een expert van het Marien Onderzoeksinstituut, legt uit dat dit 'vastzitten' van het systeem de sleutel is.
Wanneer zo'n krachtig systeem de Atlantische Oceaan oversteekt, de Oostzee passeert, en vervolgens stilvalt boven het vasteland, gebeurt er iets bijzonders met de luchtstromen.
De botsing die meters sneeuw veroorzaakte
Dit stilvallen had een directe, dramatische consequentie. De wind zwaaide extreem koude Arctische lucht naar het zuiden, rechtstreeks tegen de relatief warme Oostzee aan. U voelt hem al aankomen, toch?
De interactie tussen die ijskoude lucht en het milde zeewater creëerde een 'smeltkroes' voor neerslag. Dit verklaart de extreme hoeveelheden sneeuwval, vaak vergezeld van windstoten die bijna orkaankracht bereikten.
- In de getroffen sneeuwbinnenlanden (zoals het gebied rond Plungė) wordt de sneeuw niet alleen gedeponeerd, maar ook extreem verplaatst.
- Windstoten van bijna 120 km/u zorgden voor zogeheten 'drift' (stuifsneeuw), waardoor sneeuwduinen tot wel 1,5 meter hoog ontstonden.
- Dit zorgde ervoor dat de lokale noodhulpteams overuren maakten om de wegen begaanbaar te houden.
Het onzichtbare gevaar na de sneeuwopruiming
Veel mensen denken: "Zodra de sneeuw weg is, is het probleem opgelost." Ik heb slecht nieuws voor u als u in een gebied woont dat zwaar getroffen is.
Professor Dalydienė waarschuwt specifiek voor het fenomeen dat volgt zodra de temperatuur plotseling stijgt. De enorme hoeveelheid sneeuw die nu is opgehoopt, is als een gigantische, ontdooiende spons.
Als er nu plotseling een dooiperiode komt – zoals we die vaak in maart zien – staan we voor winterse overstromingen:
Gemeentebestuurders in de regio maken zich nu zorgen. Ze hebben de noodtoestand uitgeroepen (ondanks wat bureaucratische haperingen met officiële meteorologische stations) om snel te kunnen handelen. Ze moeten nu de afwatering garanderen, een taak die met deze hoeveelheid water lastig wordt.
Wat we nu moeten doen (en wat er in de komende dagen gebeurt)
Gelukkig meldt de voorspelling dat we de komende dagen nog wat stabiele koude bewaren. Dit geeft de lokale diensten een cruciale buffer om de sneeuw op te ruimen zonder dat deze meteen smelt.
Hier is een tip voor de lokale bevolking die u wellicht over het hoofd ziet:
De sneeuw opruimen is één ding, maar zorg ervoor dat de dooiwaterafvoer (goten, putten) volledig vrij zijn van sneeuw en ijs voordat de temperatuur een sprong maakt. Dit klinkt simpel, maar bij metershoge sneeuwophopingen wordt de fundering van de sneeuw vaak vergeten.
Dit sneeuwfront was een zeldzaam, haast perfect natuurkundig experiment dat gelukkig tijdig werd opgemerkt door experts. Hoewel het opruimen nog een week kan duren, weten we nu tenminste waardoor dit extreme wintertafereel is ontstaan.
Heeft u in uw omgeving ook zulke onverwachte sneeuwophopingen gezien, of lijkt het alsof de dooi al in aantocht is? Deel uw ervaringen hieronder:
