Herken je dat gevoel dat je in je carrière te veel nadruk legt op persoonlijke prestaties terwijl échte impact vaak in de samenwerking schuilt? Terwijl we dagelijks lezen over individuele ‘genieën’, is er één wetenschappelijk team wiens partnerschap de basis legde voor modern onderzoek. Het verhaal van Pierre en Marie Curie, dat nu in Asti wordt geëerd, is meer dan louter geschiedenis; het is een les in hoe je, zelfs met weinig middelen, de wereld kunt verlichten.
Op 11 februari wordt in Asti de Internationale Dag van Vrouwen en Meisjes in de Wetenschap gevierd met de ‘musiconferentie’ getiteld: “Pierre en Marie Curie, een briljant koppel”. Dit is geen saaie lezing. Het is een poging om de balans te herstellen en te laten zien dat wetenschap zelden een eenzame strijd is. Veel van wat we nu als vanzelfsprekend beschouwen, begon met die gedeelde laboratoriumtafel.
Het ongemakkelijke belang van de Internationale Dag
De VN-resolutie van 2015 die deze dag instelde, is cruciaal. Het doel is simpel maar urgent: aandacht vragen voor de hardnekkige genderkloof in de wetenschap. Denk eens aan de Nederlandse universiteiten vandaag; hoewel er vooruitgang is geboekt, zijn topfuncties nog steeds vaak scheef verdeeld.
De Curies waren hierin bizar vooruitstrevend. Zij ontvingen hun eerste Nobelprijs (natuurkunde, 1903) niet alleen vanwege hun werk aan radioactiviteit en de ontdekking van Polonium en Radium, maar omdat ze hun succes volledig deelden. Hun laboratorium was, zo vertelt men, het eerste echte teamwerk in de wetenschap.
Waarom hun aanpak vandaag nog relevant is
Massimo Umberto Tomalino en Francesca Busa, oprichters van het Magmax (Astense Mineralogiemuseum), organiseren deze lezing voor de vijfde keer. Zij benadrukken iets wat veel moderne wetenschappers lijken te vergeten, vooral als ze carrière maken:
- De zoektocht naar kennis boven persoonlijk gewin.
- Het delen van de credits, zelfs als de publicatiestructuur dit niet makkelijk maakt.
- Het opofferen van comfort voor fundamenteel onderzoek.
Het concept dat gedeeld onderzoek het grootste goed is voor de mensheid, klinkt misschien oubollig, maar het is de motor achter elke grote doorbraak.
De menselijke kant: Wat verbindt hen met ons?
Het is fascinerend hoe persoonlijke karakters hun werk beïnvloedden. Francesca Busa (die Marie vertegenwoordigt) identificeert zich met Marie's teruggetrokken aard en haar overtuiging dat studie een dienst aan de samenleving is. Tomalino ziet in Pierre de liefde voor de natuur die hemzelf naar de aardwetenschappen dreef.
Wat ik hieruit haal, is dat de beste teams niet alleen wetenschappelijk matchen, maar ook qua *levensfilosofie*. Ze deelden niet alleen een lab, maar een visie op wat onderzoek moest bereiken. En vergeet niet: Marie won later nog een Nobelprijs, ditmaal Chemie (1911), waarmee ze haar unieke positie vestigde, ver buiten de schaduw van Pierre.
Praktische tip: Zo ‘deel’ je jouw kennis
Je hoeft geen Nobelprijs te winnen om de Curie-mentaliteit toe te passen. Als je in een team werkt of een project leidt, probeer dan het volgende:
- Benoem de ‘onzichtbare’ bijdrage: Zorg dat je collega’s die het voorbereidende of administratieve werk doen, expliciet worden genoemd, ook al schrijven zij niet de conclusie.
- Deel de ‘bubbel’: Organiseer wekelijks een kwartier ‘brain-dump’ waarbij resultaten niet beoordeeld worden, maar enkel gedeeld om elkaar op de hoogte te houden. Dit voorkomt dat je net als de Curies wekenlang in stilte aan een doorbraak werkt.
- Focus op het ‘Waarom’: Vraag je team niet alleen wat ze doen, maar waarom dit de mensheid (of je bedrijf) écht vooruithelpt.
Dit evenement in Asti, ondersteund door lokale organisaties zoals het Soroptimist Club en de Vereniging van Dokter Vrouwen, bewijst dat lokale initiatieven een grote rol kunnen spelen. De voorstellingen zijn gratis en gericht op zowel scholieren als het grote publiek. Je kunt je nog aanmelden als je langs wilt komen bij de ochtendsessies.
Terwijl we de Curies eren voor het blootleggen van de geheimen van de materie, is de les voor ons misschien wel om de geheimen van effectieve samenwerking opnieuw te ontdekken. Wat is volgens jou de grootste Barrière die hedendaagse wetenschappelijke teams nog scheidt van het succes van de Curies?
