Waarom dat felbegeerde ingenieursdiploma nu massaal op de bank belandt

Vroeger was het een automatisme: een diploma in de techniek betekende een zekere toekomst, hoge salarissen en bewondering van de buurt. Ouders legden er spaargeld voor opzij met de gedachte dat hun kind verzekerd was van succes. Maar in Nederland zien we nu een zorgwekkende trend: technisch geschoolden, zelfs van prestigieuze instituten, melden zich noodgedwongen aan voor werkloosheidssteun.

Als u dacht dat alleen lager geschoolden de klos zijn, dan kijkt u verkeerd. De harde cijfers tonen aan dat de instroom van (post)doctorale ingenieurs op de steunlijsten in sommige regio’s een fors percentage vormt. Dit is geen incident; het is de zichtbare top van een ijsberg van mismatch. U moet begrijpen waarom die ‘veilige’ carrièrekeuze nu zo onzeker is, want het raakt de kern van ons opleidingssysteem.

De mythe van de gegarandeerde baan: wat is er misgegaan?

Het begon met een goudkoorts. De vraag naar ingenieurs opende de deur voor honderden nieuwe private hogescholen en universiteiten. Ieder jaar stromen er nu tienduizenden afgestudeerden de arbeidsmarkt op. Het probleem is dat de industrie niet meegroeide met de *kwaliteit* van de afgestudeerden.

In mijn recente interviews met recruiters merkte ik op dat de industrie niet zozeer klapt op de *aantallen*, maar op de *vaardigheden*. De kloof tussen wat er op de campus wordt onderwezen en wat een scale-up in de Randstad écht nodig heeft, is gigantisch.

De drie belangrijkste redenen voor de 'Engineering Glut'

Waarom staan afgestudeerden met maandenlange ervaring op zak – of zonder – voor een dichte deur?

• Verouderde lesstof: Terwijl AI en machine learning razendsnel evolueren, lopen de curricula jaren achter. Wat u op school leert, is soms al achterhaald op de dag van afstuderen.
• Gebrek aan ‘harde’ praktijkkennis: Veel afgestudeerden misten de cruciale hands-on ervaring. Ze weten de theorie, maar zijn onzeker over het daadwerkelijke implementeren van die kennis in een bedrijfsomgeving.
• De zachte vaardigheden zijn verwaarloosd: Bedrijven zoeken tegenwoordig naar interdisciplinaire talenten. Kan een ingenieur helder presenteren of effectief in een multidisciplinair team werken? Vaak niet, blijkt uit werkgeversenquêtes.

Je ziet dat bedrijven prioriteit geven aan sollicitanten die direct inzetbaar zijn. Een diploma is de toegang, maar de praktijkervaring is de sleutel.

Wat de industrie écht wil: De onzichtbare checklist

Een voormalig decaan van een vooraanstaande TU vertelde me dat zij hun curriculum aanpassen door industriële experts direct in het ontwerpproces te betrekken. Zij zagen in dat het simpelweg verhogen van de instroom van studenten het probleem niet oploste.

Het gaat niet alleen om de technische skills; het gaat om de wendbaarheid. Hoe lang duurt het voordat een kandidaat productief is? Dat is de belangrijkste vraag voor elke HR-manager in de technologiesector.

• Bedrijven stellen dat 63% van de nieuwe werknemers ‘opgeleid’ moet worden op het gebied van de benodigde essentiële soft skills.
• Voor degenen die stages lopen (vaak onbetaald, helaas), is de kans op een vaste aanstelling aanzienlijk groter dan voor degenen die alleen hun scriptie schrijven.
• Toplocaties trekken nog steeds de beste banen, ondanks het thuiswerkbeleid, wat de druk op afgestudeerden in kleinere steden verhoogt.

De slimme zet: Hoe u de kloof zelf overbrugt

U hoeft niet te wachten tot de universiteiten wakker worden. De oplossing ligt in proactieve zelfontwikkeling. Zie stage lopen niet als een verplichting, maar als een noodzakelijk verlengstuk van uw studie.

Mijn advies als u nu studeert of net bent afgestudeerd: Richt u op niche-technologieën waar de industriële vraag nú is. Denk aan cybersecurity-certificeringen of gespecialiseerde cloud-platformopleidingen. Deze zijn vaak extern en flexibeler dan een vierjarige graad.

Daarnaast is het goed om te weten dat de overheid en opleidingsinstituten nu samenwerken aan ‘Skill Labs’ – speciale faciliteiten waar studenten onder begeleiding van bedrijfsmedewerkers aan échte projecten werken. Ga op zoek naar deze faciliteiten op uw campus; ze zijn vaak de beste garantie op een baan na afstuderen.

De gouden tijden van blind wélvaart via een ingenieursbachelordiploma lijken voorbij. De nieuwe slimme ingenieur is degene die de formele opleiding combineert met een constante, scherpe focus op de marktvraag. We moeten scherp zijn, zowel als studenten, als onderwijsinstellingen.

Wat denkt u? Is de focus op A.I. en Data Science in het huidige onderwijs al voldoende, of moeten we de hele structuur van de Technische Universiteiten herzien?