Stel je voor: een ondergrondse ring van bijna 100 kilometer lang, gebouwd om de geheimen van het universum te ontrafelen. China was bezig met de plannen voor precies zoiets. Maar nu is dat megaproject plotseling op pauze gezet. Dit is geen kleinigheid; dit heeft serieuze implicaties voor de toekomst van de natuurkunde.
Veel mensen zien dit nieuws misschien als een verre wetenschappelijke anekdote. Maar de beslissing van Beijing om middelen te verleggen, beïnvloedt direct de wedloop om de fundamentele bouwstenen van de realiteit te begrijpen. Als je je afvraagt hoe ver we nog zijn van de volgende grote ontdekking na de Higgs-boson, moet je dit weten.
De CEPC: Een monument dat nooit gebouwd wordt (althans, nu niet)
China's Circular Electron Positron Collider (CEPC) zou de Large Hadron Collider (LHC) van CERN, met zijn 27 kilometer, simpelweg in de schaduw stellen. We hadden het over een ondergrondse draaikolk van deeltjes met een omtrek van zo’n 100 kilometer. Het doel? Het universum naspelen, net na de oerknal.
Sinds de ontwikkeling in 2012 liep dit project op volle toeren. Toch ontbreekt de CEPC nu in het komende vijfjarenplan van China (2026-2030). Wat betekent dit in de praktijk? Simpelweg: het is tijdelijk geen nationale prioriteit meer. De financiering en middelen worden elders ingezet.
De knip in de kraan: Geld en timing
Hoewel er geen harde schreeuwende reden is gegeven, wijst alles op een paar duidelijke factoren. Volgens Wang Yifang van het Instituut voor Hoge-Energie Fysica is het plan opgeschort, maar het team wil het in 2030 opnieuw indienen. Maar waarom nu de stop?
- Kostenplaatje: De schatting voor de CEPC lag rond de 5,1 miljard dollar. In tijden van economische heroriëntatie is dat een bedrag dat men liever voor binnenlandse projecten gebruikt.
- Concurrentie vanuit Europa: De grote concurrent is de Europese Future Circular Collider (FCC). Dit is de opvolger van de LHC, met een enorme 90,7 kilometer lange ring.
- Potentiële samenwerking: Wang gaf aan dat als de FCC vóór 2030 groen licht krijgt, het waarschijnlijker is dat China met de Europese teams gaat samenwerken in plaats van door te gaan met een eigen, parallel project.
Denk hier eens over na: het is alsof je een extreem dure nieuwe navigatieset koopt, terwijl je buurman net een universele, betere update aankondigt. Waarom twee keer investeren?
Wat doen die deeltjesversnellers nu écht?
Veel mensen associëren deze machines met abstracte formules. Maar de impact is direct voelbaar. De technologie die we nu gebruiken, zoals de LHC, gaf ons de ontdekking van het Higgs-boson. Hoe werkt dat?
Stel je een gigantische, ondergrondse racebaan voor. Wetenschappers schieten deeltjes met bijna lichtsnelheid rond en laten ze frontaal botsen. In die fractie van een seconde na de ‘botsing’ ontstaan omstandigheden die we op aarde nooit kunnen nabootsen—een microscopische blik op het vroege universum. We zien de sporen van quarks en andere fundamentele materie.
Grotere tunnels betekenen dat je zwaardere en andere deeltjes kunt creëren, deeltjes die onze huidige LHC simpelweg niet kan maken. Grotere versnellers maken compleet nieuwe ‘alchemie’ mogelijk.
De lange termijn: Wachten op de volgende klapper
De huidige LHC zal waarschijnlijk rond de jaren 2040 uitgefaseerd worden. De FCC zou in de jaren 2030 kunnen beginnen, mits er nog tijd is om de financiële en politieke goedkeuring van alle CERN-lidstaten te krijgen.
Dit uitstel van China’s CEPC is een strategische zet, geen wetenschappelijke nederlaag. Het is een pauzeknop. Wat denk jij: is het verstandig dat China nu wacht en mogelijk aansluit bij de Europese inspanningen (de FCC), of hadden ze door moeten gaan met hun eigen, unieke project?
