Stel je voor: enorme schepen die met hoge snelheid door wateren navigeren waar majestueuze walvissen hun voedsel zoeken. Het klinkt als een scenario uit een rampenfilm, maar voor Chili is dit de harde realiteit geworden. Wetenschappers hebben schokkend bewijs geleverd dat dit land het trieste record bezit voor de meeste dodelijke botsingen tussen vaartuigen en zeezoogdieren in de afgelopen twintig jaar.
Dit is geen abstract probleem kilometers van je bed; het raakt direct de gezondheid van onze oceanen en de navigatieroutes die we dagelijks gebruiken. Als je in de buurt van de kust woont of werkzaam bent in de logistiek, is het cruciaal om te weten waar de gevaarzones liggen en wat de wetenschap nu voorstelt om dit te stoppen.
Het droevige wereldrecord dat niemand wilde
Tijdens een recente lezing aan de Universiteit van Chili maakte onderzoeker Carlos Olavarría, verbonden aan het Centrum voor Gevorderde Studies in Aride Zones, de balans op van twee decennia aan maritieme activiteit. De cijfers zijn duidelijk: Chileense wateren zijn gevaarlijker voor grote walvissen dan waar dan ook ter wereld.
Wat Olavarría presenteerde, was geen speculatie. Het betrof data uit een recent gepubliceerd wetenschappelijk artikel. De conclusie: Chili heeft de hoogste aantallen geregistreerde aanvaringen met (vooral grote) schepen.
Waar de fatale ontmoetingen plaatsvinden
Dit probleem concentreert zich niet op één plek. Verschillende regio's hebben hun eigen, specifieke risicoprofielen:
- Magellaansstraat: Hier botsen vooral bultruggen tegen grote schepen. Dit gebied functioneert als een soort "Panamakanaal" met veel groot verkeer. Walvissen kunnen hier moeilijk van koers veranderen vanwege de rotswanden.
- Noordelijke kusten (zoals Mejillones): Hier liggen termocentrales en een megahaven, maar het is ook een belangrijke voedselzone voor vinvissen. De combinatie van industrie en voedselzoekende dieren is explosief.
- **Regio Coquimbo:** De scheepvaartroutes naar Valparaíso en San Antonio kruisen hier gebieden waar veel walvissoorten migreren.
De dreiging wordt alleen maar groter nu er plannen zijn voor meer mijn- en havenprojecten. Meer scheepsverkeer betekent een direct verhoogd risico op nog meer incidenten, inclusief het risico op olielekken!
De oplossing is simpel, maar kostbaar
Wat is de meest directe manier om deze drama's in de oceaan te voorkomen? Olavarría wijst naar een aanpassing die de scheepvaartindustrie maar moeilijk wil accepteren: het verlagen van de snelheid.
Je zou denken: een paar knopen eraf, wat maakt dat uit? Voor scheepvaartmaatschappijen betekent meer tijd op zee simpelweg hogere kosten. Maar er zijn kleine successen te noteren.
In Mejillones hebben sommige rederijen al vrijwillig hun snelheid verlaagd van 15 naar 10 knopen bij het binnenvaren. Of dit effectief is, moet nog blijken, maar het is een eerste stap richting bewustwording.
Geavanceerde monitoring: Walvissen met een gps
Onderzoekers in Chili gebruiken geavanceerde technologie om de bewegingen van deze giganten beter te begrijpen. Ze plakken tijdelijk sensoren op de walvissen — denk aan een soort walvis-fitnesstracker met camera’s en dieptemeters.
Wat ze ontdekten, veranderde het beeld van hun eetgewoonten. Vinvissen, die vaak het slachtoffer zijn, draaien zich volledig op hun zij om krill te vangen.
Cruciaal hierbij is het dieptegedrag: overdag duiken ze diep. Maar 's nachts, wanneer de krill naar de oppervlakte komt, blijven de vinvissen dichter bij het wateroppervlak. En dat is precies het moment waarop het gevaarlijk wordt door het nachtelijke scheepsverkeer.
Walvissen als gezondheidsindicator
De wetenschappers benadrukken de 'One Health'-benadering: de gezondheid van mens, dier en milieu zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Walvissen zijn hierin de kanarie in de kolenmijn.
Waar veel walvissen samenkomen, is de oceaan waarschijnlijk nog gezond. Dit zijn de plekken die we juist moeten beschermen tegen vervuiling en overlast, zoals de recente zorgen over microplastics in het ecosysteem aangeven.
Wat vind jij dat de overheid moet doen om de scheepvaartroutes te scheiden van de voedselgebieden van deze reuzen? Moeten de kosten van vertragingen gedragen worden door de industrie, of zijn er andere, minder ingrijpende oplossingen?
