Stel je voor: ergens in de duisternis van de kosmos zweeft een object dat griezelig veel op onze eigen planeet lijkt. Niet zomaar een gasreus, maar iets dat qua omvang en omlooptijd sterk doet denken aan de Aarde. Dit is geen sciencefiction meer; onderzoekers hebben zojuist een 'planeetkandidaat' gevonden die de gemoederen van astronomen flink bezighoudt.
Waarom zou jij je hier druk om maken, zeker als je vanavond gewoon je Netflix-abonnement moet betalen? Omdat deze vondst, mede dankzij het Brorfelde Observatorium, een van de zeldzame kansen biedt om écht iets te leren over leven buiten ons zonnestelsel. Het is de specifieke gelijkenis die dit object uit de anonimiteit tilt.
De bijna-tweeling: Wat maakt deze ontdekking zo anders?
In de praktijk is het vinden van exoplaneten routine geworden. Er zijn er duizenden, maar de meesten zijn gasgiganten of rotsblokken die te dicht bij hun ster draaien. Wat dit specifieke hemellichaam zo bijzonder maakt, legt Martti Holst Kristiansen, astronomisch natuurgids in Brorfelde, feilloos uit.
"Het is absoluut niet saai," aldus Kristiansen. De reden is simpel: de eigenschappen komen griezelig goed overeen met die van de Aarde, en dat is zeldzaam in de Pool der Kandidaten.
Niet alleen grootte, maar ook de buren tellen mee
Wanneer we het over gelijkenis hebben, bedoelen we niet alleen de omvang. De cruciale factor is de nabijheid tot de moederster. Deze kandidaat bevindt zich blijkbaar in de 'bewoonbare zone' – de gulden middenweg waar vloeibaar water potentieel kan bestaan. Bovendien lijkt de eigen zon van deze planeet verdacht veel op onze eigen zon.
- De grootte is vergelijkbaar met de Aarde.
- De omløoptijd (een 'jaar') lijkt op de onze af te stemmen.
- De centrale ster lijkt ook op onze zon.
Dit laatste punt is belangrijk. Een ster die anders is (bijvoorbeeld een rode dwerg), stelt heel andere eisen aan eventueel leven op de planeet. Een Aardse zon maakt de kans op herkenbare biochemie groter.
Wat nu? Van kandidaat naar definitieve planeet
Voordat we de champagne (of misschien een kopje sterke Nederlandse koffie) ontkurken, moet dit object 'gepromoveerd' worden van kandidaat naar een officiële planeet. Er zit een strikte procedure achter, die vaak meer geduld vereist dan de gemiddelde Nederlander aan de telefoon met de Belastingdienst.
Volgens protocol moet een object drie keer onafhankelijk waargenomen en bevestigd worden om de status 'planeet' te krijgen. Hoewel de data momenteel veelbelovend is, zijn de exacte cijfers over omvang en omlooptijd nog niet 100% gefixeerd.
De zoektocht naar het leven van morgen
Zodra Kristiansen en zijn team de precieze omlooptijd weten vast te stellen, begint de échte spannende fase. Dan kunnen ze andere, krachtigere telescopen op dit doelwit richten.
De temperatuur is een voetnoot, maar een koude: Ondanks de bewoonbare zone lijkt het er momenteel op dat het op deze verre wereld rond de -70 graden Celsius kan zijn. Dat wijst erop dat als er leven is, het extreem veerkrachtig moet zijn – misschien wel meer zoals de microben die we in de diepzeeboringen hier op Aarde vinden, en minder zoals de toeristen op de Veluwe.
De verrassende oorsprong van de vondst
Dit is geen ontdekking die in een vacuüm plaatsvond. De basis hiervoor werd negen jaar geleden gelegd! Het team analyseerde archiefdata van de oude NASA Kepler-telescoop. Dit alles kwam tot stand via het 'Citizen Science'-project.
Ik vond het fascinerend om te horen hoe Martti Holst Kristiansen dit beschrijft: hij en een collega zagen de eerste hints al in 2017, toen een van hen nog op de middelbare school zat. Ze lieten het dossier even rusten, en bij herziening zagen ze de potentie die ze de eerste keer misten. Dat is de kracht van burgerwetenschap: enorme datasets door meerdere ogen bekijken levert de doorbraken op.
Deze planeetkandidaat ligt relatief 'dichtbij' kosmische standaarden, wat betekent dat veel huidige ruimteobservatoria deze in de komende tijd eenvoudiger kunnen traceren. Wat zou jij verwachten te vinden op een Aardse buurplaneet die zo koud is?
