Je maakt je zorgen over je baan? Je bent niet de enige, en het probleem wordt alleen maar groter. De snelheid waarmee kunstmatige intelligentie nu al taken overneemt, dwingt beleidsmakers tot een radicale herbezinning van ons economisch systeem.
Plácido Domenech, een ervaren software-architect gespecialiseerd in AI, is hier heel duidelijk over: de dreigende massale banenvernietiging maakt een universeel basisinkomen (UBI) niet langer een utopie, maar een sociale noodzaak. Het is tijd om te leren hoe dit ons dagelijks leven zal veranderen.
Het einde van werk zoals we dat kennen
Domenech ziet een toekomst binnen 10 tot 20 jaar waarin de arbeidsmarkt drastisch krimpt. Dit gaat niet alleen over de slagkracht van robots in een fabriekshal. Het begint nu al bij de kantoorbanen.
De eerste golf: witteboordenwerk
Je zou denken dat automatisering vooral handwerk vervangt, maar de data wijzen anders uit. Volgens Domenech zijn de eerste slachtoffers de zogenaamde ‘white-collar’ banen.
- Administratieve functies verdwijnen sneller dan verwacht.
- Junior posities die draaien om het verwerken van digitale kennis zijn kwetsbaar.
- Zelfs complexe rapportages kunnen binnenkort door algoritmes worden gegenereerd.
We onderschatten hoe snel deze systemen leren. Wat nu nog menselijke supervisie vereist, zal met genoeg data volledig autonoom opereren.
De sociale bom onder de economie
Wanneer miljoenen mensen hun inkomstenbron verliezen, ontstaat er een acuut probleem. Hoe voorkom je dan grootschalige sociale onrust, iets waar we in het Nederlandse poldermodel al uiterst gevoelig voor zijn?
Domenech schetst de keuze voor overheden: óf een vorm van bestaanszekerheid garanderen, óf een explosie van sociale conflicten riskeren. Daarom gelooft hij dat de overheid gedwongen zal worden om het basisinkomen in te voeren, simpelweg om de rust te bewaren en mensen "een minimum om van te leven te geven".
Is UBI de valkuil?
Hoewel het een praktische noodgreep lijkt, waarschuwt de expert dat we hier niet blind in moeten trappen. Hij noemt het risico van een ‘valse binaire keuze’.
Het gevaar is dat we het echte probleem ontwijken. Het gaat niet alleen om geld; het gaat om zingeving. Als iedereen een vast bedrag krijgt zonder tegenprestatie, wat gebeurt er dan met ons collectieve doel?
- Verlies van zingeving: Werk geeft veel mensen structuur en identiteit.
- Mental Health: Een passief bestaan kan leiden tot meer psychische klachten.
- Conformisme: De drang om jezelf te verbeteren kan afnemen.
De menselijke uitdaging
Het is cruciaal om te onthouden: het probleem is niet de technologie, maar hoe wij ermee omgaan. AI is hier om te blijven. We moeten redefiniëren wat waarde toevoegen betekent, nu intelligentie niet langer uitsluitend een menselijk kenmerk is.
Voor ons in Nederland betekent dit dat we misschien binnenkort anders gaan kijken naar vrijwilligerswerk, lokale initiatieven of creatieve projecten. De vraag is niet óf de overheid betaalt, maar hoe jij je tijd gaat vullen als routinebanen verdwijnen?
Wat denk jij: is een gratis inkomen de redding, of het begin van een maatschappelijke crisis van eenzaamheid?
