Je merkt het misschien nog niet direct, maar de manier waarop we werken staat op het punt radicaal te veranderen. Een professor gespecialiseerd in AI-beveiliging voorspelt een schokkende daling van menselijk werk, zodanig dat we over een paar jaar onze hele economie anders moeten inrichten. Dit is geen verre toekomstmuziek meer; de verschuiving is nu al in gang gezet, en de meeste overheden zijn er totaal niet op voorbereid.
Als je dacht dat omscholing de oplossing was voor de opkomst van generatieve AI, dan heb je het mis volgens deskundigen. Dit artikel legt uit waarom de *taken*, niet de titels, het probleem zijn, en wat dit betekent voor jouw hypotheek, de klantenservice die je haat, en zelfs fysiek werk in Nederland.
De marginale waarde van menselijke arbeid zakt naar nul
Roman Yampolskiy, professor aan de University of Louisville en een bekende stem in wereldwijde podcasts, maakt zich ernstige zorgen. Zijn centrale punt is simpel maar confronterend: wanneer AI een taak sneller, goedkoper én met hogere kwaliteit kan uitvoeren, stort de waarde van menselijke arbeid voor die specifieke taak in.
Zijn meest recente waarschuwing is dat we de komende vijf jaar 99 procent van de huidige banen kunnen zien verdwijnen. Dit klinkt misschien als een doemscenario, maar Yampolskiy maakt een belangrijk onderscheid. Het gaat niet om het aantal banen, maar om de uitvoerbaarheid van de taken waaruit een baan bestaat.
Als AI taken uitvoert tegen een marginale kostprijs van bijna nul euro, dwingt concurrentiedruk de complete reorganisatie af.
Waarom 'ambachtelijk' werk ook niet veilig is
Veel mensen in Nederland denken dat ze veilig zijn omdat ze een praktisch beroep hebben. Denk aan magazijnmedewerkers of zelfs de zorgsector. De gedachte is dat machines het denkwerk niet aankunnen.
Yampolskiy ziet dit anders. Hij stelt dat processen zoals diagnostiek, documentatie en facturatie in de gezondheidszorg de eerste slachtoffers zijn. Zodra robots betrouwbaar genoeg zijn voor de fysieke uitvoering, zal ook die laag verdwijnen. Wat overblijft, is de relationele waarde.
- Klantcontact dat frustraties wegneemt zal een premium-service worden.
- De huidige frustraties met chatbots zijn grotendeels te wijten aan zwakke systemen, niet aan een blijvende voorkeur voor menselijk contact.
- Fysiek werk verdwijnt pas nadat de robotica de huidige betrouwbaarheidsproblemen heeft opgelost.
Het dilemma: Een tweedeling of een nieuwe verdeling?
Als de lonen niet langer de primaire manier zijn om welvaart te verdelen, hoe zorgen we er dan voor dat mensen nog steeds kunnen consumeren? Deze vraag ligt vaak op tafel bij tech-discussies, maar de implicaties voor de Nederlandse portemonnee zijn groot.
Yampolskiy ziet twee paden voor de samenleving:
- Het tweedelige systeem: Een kleine klasse van eigenaren profiteert van de AI-doorbraken, terwijl de rest wordt opgevangen door subsisidies, toezicht of zorg.
- De herverdeling: Kortere werkweken en overvloed van primaire levensbehoeften, gefinancierd door nieuwe systemen.
Omscholing is geen wondermiddel; je kunt je niet omscholen tegen machines die cognitief superieur zijn. De politieke processen lopen hopeloos achter op de snelheid van de software-ontwikkeling.
De Nederlandse buffer: Het oliefonds als proeftuin?
Nederland heeft met het Sonds als uniek voordeel dat het politieke experimenten kan uitvoeren. Dit fonds kan dienen als een blauwdruk voor hoe AI-gegenereerde welvaart eerlijk over de bevolking verdeeld kan worden, nog voordat andere landen de crisis voelen.
Dit brengt echter ook risico's met zich mee. Yampolskiy waarschuwt voor zelfgenoegzaamheid. Te veel vertrouwen op deze buffer en tegelijkertijd te afhankelijk worden van buitenlandse technologie (AI-modellen, chips, cloud-diensten) maakt ons kwetsbaar voor digitale aanvallen of systeemfalen.
De kern van het probleem? Als werk snel zijn betekenis en status verliest, kan ook de sociale cohesie in ons land onder druk komen te staan. We moeten nu beleid testen dat niet draait om werk, maar om bestaan.
Wat denk jij? Is de Nederlandse overheid met het Olie Fonds daadwerkelijk beter voorbereid op een wereld waar banen nauwelijks nog bestaan, of zijn we te zelfgenoegzaam geworden?
