Je kijkt weleens uit het raam op een regenachtige dag en vraagt je af waar al die vogels gebleven zijn. Wij Nederlanders zijn gewend aan onze eigen polders en sloten, maar wist je dat er in Toscane (Italië) nu een absoluut record is gevestigd? Recente tellingen onthullen een massale migratie van bijna 19.000 watervogels. Dit is geen toeval; het is een direct signaal over hoe cruciaal het beheer van deze natuurgebieden is voor ons ecosysteem.
Als je denkt dat het alleen maar om eenden gaat, dan heb je het mis. Dit is de langste vogeltelling die in dit specifieke gebied ooit is uitgevoerd, de resultaten van dit jaar zijn zó schokkend dat ze onze kijk op migratiepatronen veranderen. Je wilt weten waarom juist zóveel vogels deze specifieke plek hebben uitgekozen, nu de winter invalt.
Het onverwachte toevluchtsoord van de Siberische reiziger
Elk jaar trekken wetenschappers er in de winter op uit om te tellen welke watervogels onze wetlands als tijdelijke woonkamer gebruiken. Dit jaar was het resultaat spectaculair: 19.000 exemplaren. Denk hierbij aan vogels uit Centraal-Europa, Noord-Europa en zelfs de verre uithoeken van Siberië.
Wat mij opviel tijdens het bekijken van de data, is dat de winnaar van dit jaar een kleine vogel is die we vaak over het hoofd zien: de krakeend (in Italië de alzavola).
De kleine eend met de grote impact
Van die 19.000 vogels kwamen er ruim 11.000 alleen al overeen met de krakeend, de kleinste eendensoort van Europa. Ze concentreerden zich op twee specifieke gebieden die recentelijk zijn aangepast.
- Gherardesca: Dit onlangs herstelde gebied rond Capannori blijkt een magneet voor eenden.
- Het Bos van Tanali: Nieuwe open plekken hier creëren perfecte rustzones.
Dit recordaantal wijst erop dat de kunstmatige ingrepen van de afgelopen jaren hun vruchten afwerpen, vergelijkbaar met hoe een goed geïsoleerd huis een magneet is voor de koude dagen.
Waarom veel plekken niet voldoen
Je zou denken dat meer vogels altijd beter is, maar de diversiteit in de Gherardesca was opvallend laag. Terwijl er veel wilde eenden en andere eendensoorten waren, misten de tellingen de verwachte variatie. Dit komt volgens de onderzoekers door het karakter van het gebied zelf.
We zien hier een klassiek natuurbeheer dilemma. Het gebied is deels ingedijkt en wordt intensief gecultiveerd, wat geweldig is voor de aantallen, maar matig voor de soortenrijkdom. Wat we in de polders hier in Nederland vaak proberen te vermijden, gebeurt daar in mindere mate.
Het geheim: Rust en de juiste waterstand
Het échte geheim achter dit succes verhaal is verrassend simpel en ligt in de menselijke aanpak. De sleutel is niet voedsel, maar stille zone.
Door commissies op te richten die specifieke zones volledig voor de jacht hebben gesloten, hebben ze de vogels een plek gegeven waar ze écht kunnen uitrusten. Ik heb gezien dat in veel natuurgebieden deze rustzones te klein of te lawaaierig zijn, maar hier hebben ze de ideale omstandigheden gecreëerd.
Bovendien: het bewust beheer van de waterhoogte in de aangelegde nieuwe waterpartijen bleek essentieel. De krakeenden kwamen terug nadat de waterstand optimaal werd beheerd.
Wat dit betekent voor ons
Dit is meer dan Italiaans nieuws; het is een blauwdruk. Onze eigen wetlandgebieden functioneren alleen als we de basisbehoeften garanderen: veiligheid en de juiste habitat. Als we op deze schaal kleine aanpassingen kunnen doen, kunnen we soortgelijke 'migratie-hotspots' creëren.
De hoogste telling in veertig jaar in Toscane bewijst dat natuurbescherming werkt als je écht luistert naar wat de natuur nodig heeft. De rust die de vogels daar vonden, is de reden dat ze bleven. Het is een les in de kracht van stilte.
Heb jij recentelijk een opvallend groot aantal vogels gezien in een lokaal natuurgebied? Wat denk je dat de vogels daarheen heeft getrokken?
