Je zou denken dat na al het nieuws over klimaatverandering en biodiversiteit, we alles wel zo'n beetje wisten over de bescherming van de natuur. Maar wat als ik je vertel dat een land in Zuid-Amerika zojuist een juridische grens heeft verlegd die de manier waarop we over insecten denken, compleet op zijn kop zet? Dit gaat niet over simpele natuurreservaten; dit is een daadwerkelijke wetswijziging.
In Nederland en België zijn we gewend aan strenge regels voor bijvoorbeeld vleeskeurmerken of landbouwsubsidies. Maar Peru heeft nu iets gedaan wat misschien wel een veel grotere impact heeft op de lokale ecologie en economie: ze hebben de *bijzondere* bijen – de ongevaarlijke, inheemse soorten – juridisch beschermd. Je leest het goed: rechten voor insecten.
Waarom de overheid nu de 'stekelloze' bij beschermt
Veel mensen slaan de bijenhouders over in het lokale tuincentrum, omdat ze denken dat alleen de bekende honingbij (de Apis mellifera) telt. Maar inheemse bijen, vaak zonder angel, doen het onzichtbare werk dat essentieel is voor de lokale flora. De nieuwe wet in Peru erkent dit expliciet.
Het verschil dat je moet kennen: Apicultuur vs. Meliponicultuur
Dit is waar de meeste mensen de mist ingaan. De wet gaat specifiek over meliponicultuur (het houden van stekelloze bijen), niet over de grootschalige honingproductie die we kennen.
- Apicultuur (Grote honingbij): Vereist vaak zware beschermende kleding en focust op industriële honingopbrengst.
- Meliponicultuur (Inheemse bijen): Gaat over behoud en het produceren van zeldzame, hoog geprijsde honing. Het is inherent veiliger.
Ik merkte tijdens het onderzoek dat deze inheemse bijen veel gevoeliger zijn voor ontbossing dan hun grotere neven. Hun ecosysteem is fragieler.
De economische klap: Van hobby naar officieel inkomen
De wetgeving formaliseert de meliponicultuur als een duurzame activiteit van nationaal belang. Wat betekent dit praktisch voor de kleine boer in de Andes of het Amazonegebied?
- Markttoegang: Producenten krijgen nu staatssteun om hun nicheproducten aan gespecialiseerde markten te verkopen.
- Waardevolle honing: De honing van deze bijen wordt gezien als medisch en gastronomisch superieur, wat een betere prijs oplevert dan standaard acaciahoning.
- Voedselzekerheid: Betere bestuiving van lokale gewassen. Dit is directe steun aan de eigen voedselketen.
Een praktisch voorbeeld voor de Nederlandse tuinier
Hoewel wij niet direct onder Peruaanse wetgeving vallen, kunnen we van dit voorbeeld leren. Als je een bloeiende lavendel hebt staan – die vaak door zowel honingbijen als solitaire bijen wordt bezocht – overweeg dan eens om het maaibeleid aan te passen. Laat een hoek van je tuin bewust ruiger; het werkt als hun 'natuurlijke opslagkamer'.
De wet garandeert dat deze kleine werkbijen niet langer als ongedierte worden gezien, maar als kapitaal. Het is een erkenning dat je soms de meest waardevolle dingen in het klein vindt. Dit is de toekomst: economische groei via ecologisch respect.
Wat dit voor jou betekent
Hoewel dit in Peru gebeurt, zie ik een verschuiving. De nadruk op lokale biodiversiteit wordt internationaal een economische troef. Zullen we in Europa ook wetten zien die specifieke, niet-agressieve inheemse insecten een verhoogde juridische status geven om hun habitats te beschermen?
Wat denk jij? Moeten we in onze regio ook de lokale hommels en solitaire bijen wettelijk boven standaard landbouwbelangen plaatsen?
