Stel je eens voor: 60.000 jaar geleden. De wereld zag er totaal anders uit, en toch wisten vroege mensen al de zeeën te trotseren om voet aan wal te zetten op wat nu Australië en Nieuw-Guinea is. Dit is geen mythe, maar de conclusie van recent genetisch onderzoek dat de tijdlijn van de menselijke migratie drastisch wijzigt.
De vraag “wanneer arriveerden de eerste mensen in Australië?” heeft wetenschappers al decennia beziggehouden. Lange tijd dacht men dat dit relatief laat gebeurde, omdat de reis zo afgelegen was. Maar nieuwe inzichten, gebaseerd op het meest basale stukje van ons erfgoed, dwingen ons de geschiedenisboeken te herschrijven. Je moet dit weten, want het verandert hoe we naar het vroege menselijk vernuft kijken.
Het mysterie van het mitochondriale DNA
Wetenschappers hebben een fascinerende bron gebruikt om deze puzzel op te lossen: mitochondrien. Dit zijn de ‘batterijen’ van onze cellen. Hun DNA (mtDNA) wordt uitsluitend via de moeder doorgegeven. Dit zorgt ervoor dat we via dit erfelijke materiaal een soort zuivere, vrouwelijke familielijn kunnen traceren door de tijd heen.
Door bijna 2.500 mtDNA-sequenties van mensen uit Australië, Nieuw-Guinea en Zuidoost-Azië te analyseren, kon een team de relatieve tijd van splitsing nauwkeurig bepalen. De bevinding: de voorouders van de Sahul-bewoners (het oude Australië/Nieuw-Guinea) scheidden zich af van de Aziatische groepen **rond 60.000 jaar geleden**.
Twee routes naar een nieuw continent
Rond die tijd was het zeeniveau veel lager. Wat nu gescheiden eilanden zijn (zoals Borneo, Java, Sumatra), vormde destijds het supercontinent Sunda. Australië en Nieuw-Guinea vormden samen Sahul. De reis van Sunda naar Sahul was onvermijdelijk: er moest gevaren worden.
Het onderzoek wijst uit dat er niet één, maar **twee afzonderlijke migratieroutes** zijn gebruikt, die vrijwel gelijktijdig plaatsvonden:
- De Noordelijke Route: Via de Filipijnen, Sulawesi en de eilanden naar Nieuw-Guinea.
- De Zuidelijke Route: Vanaf het zuidoostelijke puntje van Sunda, via Timor, naar de noordkust van het huidige Darwin.
De zuidelijke route is het meest verrassend. Zelfs met het lagere zeeniveau moesten deze vroege zeevaarders ongeveer 100 kilometer open zee overbruggen. Dit suggereert dat ze al op hun 60.000 jaar oude reis beschikten over serieuze bouw- en navigatievaardigheden voor boten of vlotten.
Waarom deze timing ertoe doet
Vóór dit onderzoek suggereerden andere genetische studies dat de vermenging met Neanderthalers pas minder dan 50.000 jaar geleden plaatsvond. Als dat klopt, konden de Australische bewoners niet 60.000 jaar geleden al geïsoleerd zijn geweest. Dit onderzoek lijkt die eerdere, conservatieve schattingen te weerleggen.
Het is een cruciale verschuiving: we moeten erkennen dat de mensheid veel eerder dan gedacht in staat was tot complexe, langeafstandshavenavigatie, wat technologisch een enorme sprong voorstelde.
De zoektocht naar 'echt' oud bewijs
Natuurlijk is dit genetisch bewijs sterk, maar archeologen hunkeren naar fysiek bewijs. De grootste uitdaging? Het vinden van oud DNA (aDNA) in de tropische gebieden waar deze migratie plaatsvond. Hitte en vochtigheid breken DNA-sporen razendsnel af.
Toch blijft de hoop levend. Zoals een van de hoofdonderzoekers stelde: "In de snel evoluerende wereld van de genetische archeologie lijkt bijna alles mogelijk." Wie weet welke verrassingen nog opduiken in de bodem van Australië.
Wat denk jij? Is het aannemelijker dat ze 60.000 jaar geleden al meesters van de zee waren, of heb jij nog steeds je bedenkingen bij de oudheid van deze reis? Laat het ons weten in de comments!
