Stel je voor: je staat in de gure kou van Zuid-Frankrijk, 100.000 jaar geleden. De wind snijdt door je kleren. Wat deden de Neanderthalers om warm te blijven toen onze voorouders er nog maar net waren? Het antwoord ligt in een verrassend simpele vondst die hun intelligentie bewijst.
Wetenschappers hebben iets ontdekt waardoor je misschien anders naar die simpele botten in het museum kijkt. Het laat zien dat Neanderthalers veel beter konden plannen dan we dachten. En het ging allemaal om één ding: een perfecte jas.
Het verborgen gereedschap onder de Franse zon
Het gaat om een stuk rendierbot, gevonden in een Franse grot genaamd Abri du Maras. Dit was duidelijk geen toevalsstuk. Onderzoekers hebben de slijtageplekken millimeter voor millimeter geanalyseerd. Ze ontdekten dat dit bot intensief werd gebruikt voor het villen van dierenvellen.
Waarom een bot beter is dan een mes
Voor ons klinkt het misschien primitief. Je pakt toch gewoon een scherp stuk vuursteen? Maar hier zit de slimheid: de Neanderthalers gebruikten dit bot om de huid van een dier los te maken zonder er gaten in te maken. Denk aan een scherp mes dat de stof scheurt; dat wil je niet bij je kostbare winterdekking.
- Het bot, door slijtage glad geworden, gleed perfect tussen vlees en huid.
- Hierdoor kwam de huid in één groot stuk los.
- Dit was cruciaal voor het maken van écht waterdichte kleding.
Het effect is vergelijkbaar met moderne technieken die men nog steeds bij inheemse volken in Noord-Amerika observeert. De Neanderthaler wist: een intact stuk huid is meer waard dan gaten schieten.
De ongeziene planning van de oermens
Wat mij het meest opviel in dit onderzoek, is de mentaliteit erachter. Dit rendierbot was niet voor eenmalig gebruik. De randen waren té glad. Dit was een vast onderdeel van hun gereedschapskist, die ze meenamen op meerdere jachttochten door de zomer.
Waarom is dit relevant voor jou? Omdat het de mythe doorbreekt dat Neanderthalers lomp en kortzichtig waren. Ze dachten ver vooruit. Ze selecteerden materialen voor meervoudig gebruik.
- Ze planden vooruit op seizoenswisselingen (warme kleding nodig in de winter).
- Ze kozen voor lichte, efficiënte items om mee te dragen (logistiek denken).
- Het resultaat: ze konden tassen en duurzame leren kleding maken.
Dit kleine stukje bot, dat nu in een lab ligt, bewijst dat ze de toekomstige kou al aan het 'verslaan' waren, terwijl ze nog volop aan het jagen waren. Ze bouwden hun eigen klimaatbeheersing van dierenhuid.
Praktische les uit de prehistorie
De les die we hieruit kunnen trekken, past verrassend goed bij onze huidige levensstijl, zelfs als je in een goed geïsoleerd Amsterdams appartement woont. Denk aan de spullen die je dagelijks gebruikt, zoals je waterfles of je lunchtrommel. Gebruik je één ding voor vijf doeleinden, of heb je voor elke kleine taak een apart, minder efficiënt hulpmiddel nodig?
De Neanderthaler dwong zichzelf tot efficiëntie. Zij wisten dat zware spullen meeslepen zonde van de energie was. Dus, de volgende keer dat je in de Albert Heijn staat te twijfelen over dat ene perfecte, maar prijzige, gereedschap voor één precieze klus: denk aan het rendierbot. Is er een simpeler, multifunctioneel alternatief dat minstens 100.000 jaar (of langer) meegaat?
Dit soort vondsten blijft ons verbazen en dwingen ons om onze eigen 'primitieve' gewoonten te heroverwegen. Wat is volgens jou de meest onderschatte uitvinding uit de oudheid die we vandaag de dag nog steeds gebruiken?
