U hebt waarschijnlijk de nieuwsberichten gezien: de aarde warmt op, en de laatste jaren voelen merkbaar warmer aan dan ooit tevoren. Volgens de meest recente data van Copernicus was de periode 2023-2025 extreem warm. Wat veel mensen echter niet weten, is dat klimaatwetenschappers zelf vaak terughoudend zijn geweest in hun voorspellingen. En dat terwijl de werkelijkheid de meeste modellen voorbijstreeft.
Dit is geen paniekzaaierij, maar een realiteit die we niet langer kunnen negeren. Terwijl de wetenschap hier redelijk eenduidig over is, zien we dat bepaalde groepen, zoals economen, nu hun vraagtekens plaatsen. Wij zochten uit waarom die plotselinge twijfel optreedt, en het heeft minder met de temperatuur te maken dan u denkt.
De verrassende vertraging in onze perceptie
Radim Tolasz, de Tsjechische vertegenwoordiger bij het IPCC, merkt op dat klimaatwetenschappers de afgelopen tien tot twintig jaar structureel conservatief zijn geweest. De huidige situatie overtreft hun schattingen. Dit bevestigt de trend, maar werpt een nieuwe, misschien wel belangrijkere vraag op.
Is CO2 wel de enige drijvende kracht achter deze razendsnelle klimaatverschuiving?
Als het systeem eenmaal warm is – en dat is het nu – kunnen er 'terugkoppelingsmechanismen' in werking treden. Het is alsof u een pan water op het vuur zet; als het eenmaal kookt, gaat het proces vanzelf sneller, zelfs als u de knop iets terugdraait. De natuurlijke processen lijken nu een eigen leven te leiden.
Waarom beleid altijd achter de feiten aanloopt
Klimaatverandering is lastig omdat het zich afspeelt op tijdschalen die ons menselijk brein nauwelijks kan vatten. Wij denken in maanden of een jaar, maar klimaatdebatten hebben pas zin over periodes van dertig tot vijftig jaar. Dat geeft mensen simpelweg het gevoel: 'Daar hebben we nog tijd voor.'
Dit uitstelgedrag is grotendeels politiek. Zodra wetenschappers hun data presenteren, is het aan politici, de industrie en ons allemaal om te handelen. Maar als iets pas over drie decennia echt nijpend wordt, waarom zou u dan nu in uw budget voor de keuken snijden?
De paradox van de Europese inspanning
Europa is bezig zijn klimaatdoelen te herzien, deels door de huidige economische rust en de wereldwijde situatie. Het idee dat we de grote vervuilers zijn, klopt niet meer helemaal. De EU draagt nu slechts zo’n 7% bij aan de wereldwijde uitstoot.
Toch kan de rijke noordelijke wereld niet stilzitten. Wij hebben geïndustrialiseerd op basis van de oude vervuilende systemen. De traagheid die we nu in het klimaatsysteem zien, is grotendeels het gevolg van wat wij 20 tot 50 jaar geleden de atmosfeer in hebben gepompt. Ons geweten is hier niet vlekkeloos.
De foute bondgenoten: Tussen ontkenning en radicaliteit
Tolasz maakt duidelijk dat hij een hekel heeft aan twee uitersten. Aan de ene kant staan de absolute ontkenners. Aan de andere kant, de radicale activisten.
- Radicale acties, zoals het bekladden van kunstwerken (iets wat je in een land als Nederland vaak in het nieuws ziet), werken averechts.
- Ze drijven de publieke opinie juist verder weg van de wetenschappelijke consensus.
- Onze beste bondgenoten zijn burgers die hun gedrag aanpassen én hun stem gebruiken op basis van feitelijke informatie.
Uiteindelijk, als een econoom de klimaatverandering bagatelliseert of ter discussie stelt, zal hij daar *zijn* redenen voor hebben, vaak geworteld in economische modellen en korte termijnplanning. Maar wees voorzichtig met die informatie. De aarde heeft geen kortetermijnmodel.
Wat is volgens u de effectiefste manier om klimaatactie te stimuleren zonder mensen af te schrikken met radicale methoden?
