Stel je voor: je loopt door een bos, maar de bomen die je omringen zijn dood of stervende. De levendige groene kleur is vervangen door een doffe, onheilspellende bruine tint. Dit is geen verre toekomstvisie; het gebeurt nu, en de oorzaak is minuscuul, maar dodelijk.
In de bossen van New Mexico neemt de sterfte onder bomen in alarmerend tempo toe. Vooral de piñon, de staatboom, lijdt onder een plaag die door klimaatverandering een boost krijgt. Als inwoner van Nederland, waar we ook met veranderende seizoenen kampen, is het cruciaal om te begrijpen wat deze kleine insecten zo gevaarlijk maakt.
De onzichtbare vijand: De schorskever
Wat we zien, is een verdubbeling van de schade veroorzaakt door de schorskever de afgelopen twee jaar. Terwijl we denken aan grote bedreigingen, is het vaak de kleinste plaag die de grootste vernieling aanricht. Victor Lucero van de New Mexico Forestry Division vliegt wekelijks over miljoenen hectaren bos en ziet de verschrikkelijke resultaten van bovenaf.
Waarom de winter niet meer helpt
Deze kikkers beginnen hun actieve cyclus zodra de temperatuur rond de 13 graden Celsius hangt (55 Fahrenheit). Vroeger zorgde de koude winter voor een natuurlijke 'reset' van de insectenpopulatie. Maar dat is voorbij. Ik merkte op dat we die temperaturen nu tot diep in september en zelfs november zagen.
- Warme winters zorgen ervoor dat de overlevingskans van de kevers exponentieel stijgt.
- De druk van aanhoudende droogte verzwakt de bomen, waardoor ze een makkelijk doelwit worden.
- De totale omvang van het getroffen bosgebied is in korte tijd meer dan verdubbeld.
De statistieken liegen er niet om: in 2025 stierven 209.000 hectare bomen door deze kevers, tegenover 67.000 hectare in het jaar daarvoor. Dat is meer dan een drievoudige toename in korte tijd.
Wat kunnen we doen om de bossen te redden?
Het goede nieuws is dat we niet machteloos staan. Hoewel de schorskever zich ingraaft in de vitale vloeistoftransportkanalen van de boom, zijn er twee bewezen methoden om ze af te weren. Dit zijn de tools die boswachters nu inzetten, en die jij kunt toepassen als je bomen in je eigen tuin hebt staan.
Stap-voor-stap afweer
Het is een kwestie van de boom sterk genoeg maken zodat de kever er niet eens aan begint. Dit is hoe je het slim aanpakt:
- Uitdunnen (Density Management): Zorg ervoor dat de bomen niet te dicht op elkaar staan. Dit klinkt contra-intuïtief, maar het geeft de overgebleven bomen toegang tot de bodemvochtigheid die ze nodig hebben om stress te weerstaan.
- Irrigatie: Zorg voor voldoende water tijdens droge periodes. Als de boom niet dorstig is, heeft hij de harsproductie om de kevers te overspoelen.
Een andere prioriteit is het terugdringen van het risico op bosbranden, dat hand in hand gaat met de droogte en insectenschade. Maar let op: het ideale moment om te dunnen is traditioneel de koudste periode, van november tot maart. Klimaatverandering zorgt er nu voor dat dit essentiële venster steeds kleiner wordt.
Ik zag tijdens recente vluchten enorme rode en bruine vlekken waar eens levendig groen was. Dit is een directe waarschuwing voor hoe snel onze ecosystemen kunnen kantelen wanneer de temperatuur structureel stijgt. We moeten onze afweerstrategieën versnellen.
Welke natuurlijke fenomenen in jouw omgeving zijn de laatste jaren plotseling veranderd door het weer? Deel je observaties, want de details van de lokale impact zijn vaak het meest verhelderend.
