Stel je voor: je hebt decennialang gedacht dat je precies wist welke wezens de extreme omstandigheden van de Great Salt Lake konden overleven. Zoutkorstkreeftjes en pekelvliegen - dat was het wel zo'n beetje. Maar nu hebben wetenschappers een wezen ontdekt dat zo klein is dat het jarenlang over het hoofd is gezien, maar zo belangrijk dat het onze kijk op dit ecosysteem compleet verandert.
Deze micro-ontdekking is niet zomaar een nieuw feitje voor de encyclopedie. Het gaat om een wormpje dat alleen hier leeft en dat mogelijk fungeert als een cruciaal alarmsysteem voor de gezondheid van dit unieke, snel krimpende meer. Als je denkt dat je alles weet over de natuurlijke wonderen van Utah, bereid je dan voor op een verrassing die al miljoenen jaren onder de oppervlakte lag.
De ontdekking die drie jaar op zich liet wachten
Wetenschappers van de Universiteit van Utah hebben de identiteit vastgesteld van Diplolaimelloides woaabi. Dit is een rondworm, of nematode, die zo klein is dat je hem met het blote oog niet ziet. De onderzoekers hadden in 2022 al krioelende beestjes gevonden in de microbiolieten – de kalkstenen heuvels op de bodem van het meer.
Wat ze echter vonden, was veel groter dan gedacht. Het kostte drie jaar aan intensieve taxonomie en genetische analyse om met zekerheid te zeggen: dit is een compleet nieuwe soort. Een soort die de lokale inheemse bevolking, de Northwestern Band of the Shoshone Nation, de naam Wo’aabi gaf, wat simpelweg 'worm' betekent.
Een van de weinige overlevers
Het Great Salt Lake staat bekend om zijn extreme zoutgehalte. Naast de bekende zoutkorstkreeftjes en pekelvliegen, is deze nematode nu pas de derde bekende diersoort die het volhoudt in dit corrosieve water. Dat zegt veel over hoe gespecialiseerd hij is.
- Nematoden behoren tot de meest talrijke levensvormen op aarde.
- Maar in het Great Salt Lake tot nu toe: nul bevestigde vondsten.
- Nu zijn er minstens één, en mogelijk twee, nieuwe soorten.
De wormen leven voornamelijk in de bovenste centimeters van de bacteriële matten op de microbiolieten. Wij, als buitenstaanders, zien enkel een zoutvlakte; zij zien een drukke, bacteriële metropool.
Het krankzinnige mysterie van hun oorsprong
Dit is waar het verhaal voor mij, als ik de bevindingen van het team lees, echt fascinerend wordt. Hoe is een zeewormtype in een zoutmeer in Utah beland, honderden kilometers van de dichtstbijzijnde oceaan?
Er zijn twee hypotheses, en beide klinken als sciencefiction:
Hypothese 1: De oeroude gevangene
Professor Byron Adams suggereert dat deze wormen hier al veel langer zijn. Miljoenen jaren geleden lag Utah aan de rand van een reusachtige binnenzee. Toen de geologische platen verschoven en de Colorado Plateau omhoog kwam, zouden de dieren gevangen zijn geraakt in wat nu het Grote Zoutmeer is geworden. Ze moesten zich aanpassen aan de vergiftiging van het zout.
Hypothese 2: De vogelpost
Michael Werner noemt de tweede mogelijkheid nog 'gekkere': de wormen zijn meegekomen met trekvogels. Stel je voor: een vogel landt in een zoutmeer in Zuid-Amerika, pikt de microscopische wormen op in zijn verenkleed, vliegt duizenden kilometers en dropt ze hier. Het klinkt onwaarschijnlijk, maar in de natuur moet je niets uitsluiten.
Deze onzekerheid is geen zwakte; het is wat dit onderzoek zo spannend maakt. We hebben het dier, maar we weten niet hoe het hier kwam.
Waarom dit wormpje jouw mening over het meer kan veranderen
Afgezien van paleogeografie, is de praktische waarde van D. woaabi immens, vooral nu de waterstanden van het Great Salt Lake zorgwekkend dalen. Dit is waar je de **specifieke nuttigheid** van de ontdekking ziet.
Nematoden zijn wereldwijd erkende bio-indicatoren. Als je hun populaties, diversiteit en locatie monitort, kun je precies zien hoe het met de waterkwaliteit en de sedimentchemie staat. Deze nieuwe, hypergespecialiseerde worm kan een vroegtijdig waarschuwingssysteem zijn.
Als je merkt dat de Wo’aabi-populatie krimpt, dan weet je dat de omstandigheden in de microbiolieten te extreem worden, lang voordat je meetbare veranderingen in de zoutconcentratie ziet. Zij zijn de kleine kanaries in de zoutmijn van Utah.
Het feit dat ze zo sterk gebonden zijn aan die microbiolieten, suggereert bovendien dat ze een onbekende, maar cruciale rol spelen in de voedselketen. Als zij verdwijnen, zal het hele ecosysteem, inclusief de miljarden trekvogels, dat afhankelijk is van dit meer, dat direct voelen.
Het is een herinnering dat zelfs in de meest uitgestrekte, schijnbaar desolate plekken op aarde, het leven zich staande houdt op manieren die wij ons nauwelijks kunnen voorstellen. Heb jij wel eens stilgestaan bij de microscopische bewoners van onze lokale natuurgebieden? Wat denk jij: waren ze hier altijd al, of kwamen ze met die trekvogels?
