Heb je de laatste tijd ook vreemde lichtsporen aan de ochtend- of avondhemel gezien? Sommige mensen dachten dat het een nieuw, onbekend fenomeen was. Online circuleren al snel termen als ‘kunstmatige komeet’. Ik kan je vertellen: er is geen kunstmatige komeet, maar wel een visuele truc die de afgelopen jaren steeds vaker opduikt, en die heeft alles te maken met de duizenden satellieten die boven ons hoofd opereren.
Het is fascinerend hoe snel onze nachtelijke hemel verandert. Wat eerst de exclusieve speeltuin van astronomen was, wordt nu bevolkt door commerciële satellietconstellaties. Veel waarnemers, zeker degenen die de sterrenhemel al decennia volgen, weten precies hoe een natuurlijke komeet eruitziet. Maar wat ze nu zien, klopt niet helemaal. Je moet nu *weten* waar je naar moet kijken om de illusie te doorbreken.
De mythe van de ‘kunstmatige komeet’ ontkracht
Natuurlijke kometen zijn ijzige objecten die, wanneer ze de zon naderen, materiaal uitwerpen dat een lange staart vormt die altijd van de zon af wijst. Ze zijn groots, maar vaak vaag. De recente waarnemingen, zoals die vanuit Binnen-Mongolië, lieten echter iets anders zien: een reeks perfect uitgelijnde, heldere lichtstippen die snel over de hemel schoten.
Dit is waar de perceptie van het menselijk oog in het spel komt. Neem bijvoorbeeld de tijdlijn. Een natuurlijke komeet beweegt *langzaam* over de nachtelijke hemel. Wat je met langere belichtingstijden ziet, is anders.
Wat de Starlink-trein precies is
Het gaat hier om de Starlink-satellieten van SpaceX. Deze worden in laaggelegen banen gelanceerd, vaak in groepen van 20 tot 60 stuks, die kort na lancering dicht bij elkaar blijven. Ze reflecteren zonlicht, waardoor ze helder zichtbaar zijn vanuit Nederland, vooral tijdens de schemering.
- De Misleiding: Door de korte tijd tussen de lanceringen en de nabijheid van de satellieten, lijken ze samen te bewegen als één langgerekt object.
- De Tijdopname is Cruciaal: Omdat de belichtingstijd van de camera 20 seconden bedroeg, werden deze snel bewegende punten uitgesmeerd tot korte lichtstrepen. Dit effect creëert de suggestie van een 'staart'.
Het lijkt op een komeet, maar het is in feite een vlucht van duizenden kilo’s metaal in een strakke militaire formatie.
Zo herken je het verschil (voor de volgende keer)
Als je in de vroege ochtend of late avond een reeks lichtpunten ziet, panikeer dan niet; pak je telefoon. De *echte* waarde zit hem in het kunnen identificeren van wat je ziet. Veel mensen die dit fenomeen zien, kijken vervolgens naar officiële astronomische sites, maar die hebben vaak geen lijst van tijdelijke satellietpassages.
Hier is hoe je de illusie kunt doorbreken en je buren kunt vertellen wat je écht ziet:
- Controleer de Snelheid: Als de lichtjes in minder dan een minuut de hele horizon oversteken, is het geen verre komeet, maar een lage satellietbaan.
- Kijk naar de Symmetrie: Natuurlijke objecten hebben onregelmatige staarten. De Starlink-formatie is opmerkelijk strak. Het ziet eruit alsof iemand een liniaal langs de hemel heeft gehouden.
- Gebruik Een Tracking App: Apps zoals Find Me Satellites tonen je exact waar de volgende 'satelliet-trein' over jouw locatie in Nederland zal vliegen. Als je de voorspelling ziet voordat je de lichten ziet, weet je zeker dat het geen kosmische verrassing is.
Het is een prachtig en tegelijkertijd verbazingwekkend voorbeeld van hoe snel onze menselijke technologie de luchtruim domineert. Dat wij nu de ‘kometen’ van de 21e eeuw lanceren, is iets waar we even bij stil moeten staan, zeker als je ’s ochtends vroeg je hond uitlaat in de polder.
Heb jij al zo’n ‘kunstmatige komeet’ gespot? En vond je de verrassing aanvankelijk ook een beetje eng?
