Stel je voor: je kijkt naar een moderne zeekaart en ontdekt een perfect rechte lijn van 120 meter midden in de Atlantische Oceaan. Dit is geen toeval of een fout in de software; het is een 7000 jaar oud bouwwerk. Duikers hebben hier de grootste onderwaterstructuur van Frankrijk gevonden – een stenen muur die ouder is dan Stonehenge.
Dit is niet zomaar een hoop stenen. Deze ontdekking dwingt wetenschappers om hun kijk op de prehistorie te herzien en roept direct de legende op van een verzonken stad. Weet je nog die verhalen die je als kind hoorde? Misschien was er een kern van waarheid.
De rechte lijn die niet natuurlijk kan zijn
Geoloog Yves Fouquet merkte het op toen hij nieuwe sonarbeelden van de kustlijn bij Finistère bestudeerde. Wat hem opviel, was een teken dat de natuur zelden maakt: een scherp rechte lijn, zo lang als een voetbalveld, die dwars door een onderwaterdal liep.
Natuurlijke processen creëren golven en kronkels. Een perfecte rechte lijn onder water? Dat schreeuwt om menselijk ingrijpen. Maar toen men er duikers op af stuurde, vonden ze iets wat de verbeelding tart.
Wat vonden ze 9 meter onder de golven?
Wat tevoorschijn kwam, was een kolossaal bouwwerk, TAF1 genaamd. Dit is wat de archeologen aantroffen:
- Een muur van bijna 120 meter lang, 2 meter hoog en gemiddeld 20 meter breed.
- Gemaakt van zo’n 60 enorme granieten monolieten, stevig in de zeebodem geplaatst.
- De totale massa wordt geschat op ongeveer 3.300 ton. Dat is meer dan de lading van een middelgrote vrachtwagen, maar dan duizenden keren.
Het meest verbazingwekkende is de ouderdom. Dit bouwwerk stamt uit 5800 tot 5300 voor Christus. Ter vergelijking: de Grote Piramiden van Gizeh zijn duizenden jaren jonger. Dit suggereert een niveau van organisatie dat we Meso-lithische jager-verzamelaars nog niet toedichtten.
Waarom bouwden ze deze gigantische muur?
Rond die tijd steeg de zeespiegel razendsnel nadat de ijstijd eindigde. Daarom zijn er twee plausibele, maar zeer verschillende, theorieën over het doel van TAF1.
Hypothese 1: Een wanhoopsdaad tegen de zee
Sommige experts geloven dat TAF1 diende als een soort gigantische dijk. Inwoners probeerden hun kustnederzettingen te beschermen tegen het oprukkende water. Het was een soort prehistorische Maginotlinie, maar dan tegen de zee.
Helaas bleek deze poging uiteindelijk net zo zinloos als de latere Franse verdedigingslinie tegen de Duitsers; de zee won altijd het pleit.
Hypothese 2: De visval
Een andere theorie, die ik persoonlijk fascinerender vind, plaatst de muur in de getijdenzone. Je ziet dit nog steeds bij sommige kustdorpen in Zeeland of Friesland. Als het tij zich terugtrok, werden visnetten gespannen tussen de stenen.
De muur fungeerde dan als een natuurlijke trechter. De jager-verzamelaars van toen waren dus bezig met grootschalige, geplande aquacultuur. En dat op zo'n schaal!
De echo van de legende van Ys
Wat de ontdekking wetenschappelijk al veranderd heeft, is de tijdlijn van megalithische bouw. De onderwaterstenen waren er eeuwen voordat de beroemde hunebedden op het vasteland kwamen. Dit betekent dat de techniek van het verplaatsen van tonnen zware natuursteen eerst aan de kust werd ontwikkeld.
Maar de zee brengt ook verhalen met zich mee. De locatie van TAF1 ligt nabij de mythe van Ys, de rijke stad die door koning Gradlon werd beschermd met een grote sluis.
Volgens de legende stal de zondige dochter Dahut de sleutel, waardoor de zee de stad overspoelde. Hoewel archeologen geen marmeren paleizen vonden, stelt het onderzoeksteam dat de herinnering aan zo’n verwoestende overstroming zo diep in de lokale cultuur verankerd raakte, dat het evolueerde tot de legende van Ys. Soms is een mythe slechts een slecht onthouden geschiedenisles.
Wat dit betekent voor ons begrip van de oudheid
Het bewijs van TAF1 dwingt ons een punt. We dachten dat landbouw de katalysator was voor sedentaire, complexe samenlevingen. Maar deze muur, gebouwd door nomadische groepen, wijst op complexe planning, sociale hiërarchie en techniek, en dat vóór de akkers!
Het is een krachtige herinnering dat onder de golven een deel van onze menselijke geschiedenis verborgen ligt. We hebben de juiste technologie nodig – zoals de lidar-scanner die Fouquet gebruikte – om het te vinden.
De ontdekking van TAF1 herschrijft de prehistorische kaart van Europa. Maar nu we weten dat dit soort structuren onder het zand liggen te wachten, zou het me niet verbazen als er nog veel meer verloren ‘steden’ op de bodem van de Noordzee of de Oosterschelde verborgen liggen.
Wat denk jij: was deze muur een verdediging tegen overstromingen, of een slimme vishanger? Laat je mening weten in de reacties, want dit is een debat dat nog lang niet beslist is!
