Je kent het gevoel: je hebt uren besteed aan een perfecte sollicitatiebrief, en dan hoor je niets meer. In Nederland wordt AI inmiddels op grote schaal ingezet bij het screenen van cv’s, vaak zonder dat jij het beseft. Maar wat gebeurt er als de slimme software te veel macht krijgt in het bepalen wie er überhaupt mag praten met een recruiter?
Wij spraken met een expert die de digitale kluwen van werving en selectie ontrafelt. Zijn conclusie is duidelijk: hoewel AI ons werk makkelijker maakt, zijn er cruciale stappen waar het kantoorpersoneel — de mens — absoluut de knoop moet doorhakken. Dit is het kantelpunt dat je als werkzoekende moet kennen.
De onzichtbare recruiter: Hoe AI verhulde invloed krijgt op jouw carrière
Veel bedrijven denken dat ze AI alleen gebruiken als ze een chatbot inzetten voor het eerste gesprek. Maar de realiteit is complexer. AI zit in de achtergrondsystemen. Denk aan het doorzoeken van LinkedIn op basis van patronen die jij niet ziet. Zodra een recruiter jou via sociale media vindt, is de kans groot dat een algoritme al een rol heeft gespeeld.
Efficiëntie tegen elke prijs?
Rekrutering is altijd al gevoelig geweest voor menselijke vooroordelen – of je nu de verkeerde opleiding of de verkeerde achternaam hebt. Bedrijven willen efficiënter zijn bij grote stapels (denk aan de drukte rond de feestdagen of na een grote reorganisatie bij een bekend Nederlands concern).
- AI helpt bij de 'stapelingsfase': het opstellen van de vacaturetekst en het zoeken naar kandidaten online.
- Bij de 'beoordelingsfase' filtert de software de sollicitatiebrieven op basis van sleutelwoorden.
Maar hier komt de nuance. Hoe meer de massa toeneemt, hoe meer AI wordt ingezet. De expert merkte op dat dit gebruik afneemt naarmate men dichter bij de definitieve keuze komt.
Het gevaar van de blinde algoritme
Je sollicitatie kan worden afgewezen door een algoritme dat je niet begrijpt. Dit voelt voor veel werknemers als vechten tegen een onredelijke moloch. En die angst is niet ongegrond. Als een AI is getraind op bevooroordeelde data (bijvoorbeeld data waarin mannen historisch werden verkozen voor technische functies), zal die bias zich in de nieuwe selecties herhalen.
Wat veel bedrijven onderschatten, is het 'weten van de logica'. Veel recruiters missen wat in Finland 'AI-geletterdheid' wordt genoemd: het vermogen om te begrijpen waarom de software een bepaalde beslissing neemt. Dit gebrek aan inzicht maakt toezicht lastig.
De EU grijpt in: Dit verandert er nu voor jou
Gelukkig is er een uitweg in zicht. De Europese AI Act legt strikte kaders op, en de wervingssector wordt geclassificeerd als 'high-risk'. Dat betekent zware consequenties voor bedrijven die de regels aan hun laars lappen.
Wat betekent dit concreet voor jou als je solliciteert bij een groot bedrijf in bijvoorbeeld ons koude Noorden?
- Transparantie is verplicht: Werkgevers móeten je informeren als ze AI structureel gebruiken in het selectieproces.
- De nieuwe regels treden stapsgewijs in werking (de implementatie loopt op schema voor de zomer).
Als werkzoekende heb je dus meer rechten, ook al voelt het nu nog als een machteloze strijd.
Slimme tips: Optimaliseren zonder gek te worden
Hoe surf je mee met de stroom zonder dat je je brief volledig laat herschrijven door ChatGPT? Je kunt AI slim inzetten, maar laat de laatste stap over aan je menselijke brein.
Hier is de praktische aanpak die de onderzoeker adviseert:
- Analyseer de vacature: Gebruik (een versie van) AI, maar dan als sparringpartner, om vast te stellen welke trefwoorden een recruiter écht zoekt.
- Focus op de mens: Zorg dat je brief en cv de essentie duidelijk maken. AI zoekt naar patronen, de mens zoekt naar overtuiging. Verlies het overtuigende, persoonlijke verhaal niet uit het oog.
- Blijf kritisch: Zet niet alles in op het 'perfecte algoritme'. Onthoud altijd dat er ergens een HR-manager is die het uiteindelijk leest.
Uiteindelijk is de algoritmische voorselectie nuttig om de ruis te verminderen. Maar zodra het aankomt op smaak, culturele fit en potentieel, móet de mens beslissen. Dat is de overlevingsstrategie.
Wat denk jij? Heb jij al gemerkt dat je sollicitatie door een robot werd afgewezen, of heb je juist profijt gehad van de digitale sneltrein? Deel je ervaringen hieronder!
