Je bent waarschijnlijk al druk bezig met je agenda voor volgende maand, maar sta even stil: 2026 wordt een jaar dat astronomisch gezien opvallend veel te bieden heeft. Ik heb de data voor je nagekeken en het blijkt dat veel van de grootschalige gebeurtenissen – de zonsverduisteringen en de helderste manen – verrassend goed zichtbaar zijn in onze regio.
Veel mensen stellen hun telescoop uit, of denken dat dit soort spektakels alleen boven de evenaar zichtbaar zijn. Ik merkte echter dat de planning van het komende jaar anders is. Het is cruciaal dat je deze data nu vastlegt, want een deel van de avonden vereist dat je de stad ontvlucht voor het beste uitzicht.
De vier eclipsen: Waarom de ‘ring van vuur’ belangrijk is voor ons
Het astronomische hoogtepunt van 2026 zijn zonder twijfel de vier eclipsen die gepland staan: twee zonnige en twee maansverduisteringen. Dit is zeldzamer dan je denkt, en één ervan vereist serieuze voorbereiding.
17 februari: De gedeeltelijke ‘vuurring’
Op 17 februari vindt een ringvormige zonsverduistering plaats. Dit wordt ook wel de ‘Ring van Vuur’ genoemd. Dit is het moment waarop de maan net niet de zon volledig bedekt.
- In Nederland zien we dit als een gedeeltelijke verduistering. Het is géén totale verduistering, dus bescherm je ogen!
- Deze gebeurtenis is een perfecte kans om te zien hoe de lichtval in de ochtend verandert, zelfs al is het maar voor een paar minuten.
3 maart: De ‘Bloedmaan’ en de schaduw van de aarde
Een week of twee later, op 3 maart, krijgen we een totale maansverduistering. Dit fenomeen wordt de ‘Bloedmaan’ genoemd, omdat de maanschijf rood kleurt wanneer deze door de schaduw van de aarde valt.
Veel mensen missen dit, omdat de precieze timing slecht uitkomt met de ochtendspits hier in Nederland. Je moet echt bereid zijn een nachtje door te halen voor het beste zicht op dat diepe rood.
Supermanen die je niet met je blote oog herkent
Supermanen klinken extravagant, maar wat betekent dit nu écht als je door het polderlandschap kijkt? Het komt erop neer dat de maan op haar dichtstbijzijnde punt (perigeum) bij de aarde staat tijdens volle maan.
Hierdoor lijkt de maan tot 14% groter en 33% helderder. Dat verschil zie je wel degelijk, zeker als je hem laag aan de horizon spot. Veel mensen verwarren de eerste Supermaan in januari, de ‘Wolfsm, met de Quadrantiden meteorenregen. Maar let op: de helderheid van die maan kan de veel zwakkere meteoren juist maskeren.
De sterrenregen van december: Waar je moet zijn
Als je écht spectaculaire meteoren wilt zien, moet je je geduld bewaren tot december. De Geminiden, rond 14 december, worden beschouwd als een van de intensere regenbuien van het jaar.
De tip die veel natuurfotografen delen: zoek een plek met minimale lichtvervuiling. Denk aan natuurgebieden ver weg van de Randstad. De helderheid hier is de vijand van de meteoren.
Praktische tip: Hoe vang je de helderheid van Venus?
Niet alleen de maan zorgt voor spektakel. Op 22 september bereikt de planeet Venus haar maximale helderheid. Dit is je kans om Venus te zien als een bijna angstaanjagend heldere ‘ochtendster’ of ‘avondster’.
- Bekijk het kort na zonsondergang of net voor zonsopkomst.
- Venus zal dan zo fel zijn dat het bijna ‘pijn’ doet aan je ogen als je er te lang naar kijkt, een fascinerend contrast met de veel subtielere meteoren.
Kortom, 2026 belooft een prachtig jaar te worden voor nachtbrakers en amateurastronomen. Welk wetenschappelijk fenomeen uit deze lijst staat bij jou bovenaan de ‘must-see’ lijst, en durf je de stad uit te gaan voor de beste Geminiden-kijkervaring?
