Stel je voor: je staat midden in je favoriete berggebied, alles lijkt bekend, maar plotseling is de route die je al jaren kent verdwenen. Dat is de nieuwe realiteit voor berggidsen in West-Canada. Glaciers smelten in een tempo dat zelfs experts verrast. De vertrouwde patronen van sneeuw en ijs, de basis van hun veiligheidsmarge, veranderen nu van jaar tot jaar.
Dit is geen lokaal probleem meer; het is een les in hoe snel de wereld verandert. Gidsen staan aan de frontlinie en ervaren dit elke dag. Wij keken naar recente incidenten, zoals de overstroming in Bugaboo Park, en spraken met de experts om te begrijpen waarom de oude bergkaarten niet meer kloppen.
De smelt die ‘gek’ resultaten oplevert
Normaal gesproken zie je dat een gletsjer zich terugtrekt bij de voet, het laagste deel. Wat nu gebeurt, is anders. Wetenschappers zien smelten plaatsvinden op veel hogere hoogtes dan voorheen. Dit komt door een combinatie van factoren: minder seizoensgebonden sneeuw, hogere temperaturen en donkerder ijs door bosbranden.
Brian Menounos, hoogleraar aan de Universiteit van Northern British Columbia, noemt de resultaten ronduit “bonkers”. Het ijs fungeert niet langer als een stabiele dam. Bij de Bugaboos zagen we hoe een gletsjermeer door dunner wordend ijs brak. Dit pompte naar schatting 750.000 kubieke meter water – gelijk aan 300 Olympische zwembaden – door het park in slechts één maand.
Waarom de ‘oude trucjes’ niet meer werken
Voor degenen die je veiligheid in de bergen moeten garanderen – de gidsen – betekent dit dat de oude wijsheden niet meer betrouwbaar zijn. Hun ervaring is onschatbaar, maar de context verandert te snel.
- Kloofvorming is onvoorspelbaar: Gids Kevin Hjertaas, actief in Banff, merkte op dat gesmolten delen van de gletsjer cirkels van spleten creëren die totaal anders lopen dan hij gewend is te zoeken.
- Rotsval is de nieuwe norm: Waar vroeger het ijs de rotsmassa op zijn plek hield, zorgt het smelten nu voor een constante toevoer van losse stenen. Berggidsen kijken niet langer alleen omhoog naar de piek, maar naar het gevaar dat direct boven hen hangt.
- Seizoenen verschuiven radicaal: De Association of Canadian Mountain Guides moest zelfs het examen voor gidsen opsplitsen. Routes die normaal in augustus sneeuw hadden, zijn dan al volledig ijs of rots. Je moet nu testen wanneer de routes nog ‘goed’ zijn, voordat het rotsvalgevaar te groot wordt.
Een veelgehoorde kreet onder de ervaren krachten is: “Complacency kills.” Zelfs als je de route kent alsof je je eigen achtertuin kent, zoals een expert opmerkte, kun je verrast worden.
De nieuwe realiteit: Van ervaringskennis naar data
Hoe reageren de professionals op deze plotselinge onzekerheid? Ze vullen de informatiegaten zelf op, want wachten op officiële kaarten is te traag.
Neem Jasmin Caton, die tijdens haar examen in de Bugaboos tot aan haar oksels in een gletsjerspleet viel. Vreselijk, maar het meest schokkende? Ze liep precies in de voetsporen van een groep van de dag ervoor. Dat gaf een vals gevoel van veiligheid.
Dit is waar de praktische waarde ligt: gidsen moeten nu actiever informatie delen en verifiëren dan ooit tevoren. Evan Stevens, een gecertificeerde gids, deelt bijvoorbeeld luchtfoto's van sneeuwvrije gletsjers in de kustgebieden van B.C. Hij gebruikt deze beelden om actuele kaarten te vergelijken met oude data. Het helpt hem te zien waar de gletsjerwand is ingestort of waar het terrein steiler is geworden door terugtrekkend ijs.
Zonder deze snelle, lokale informatie blijven ze blind varen op een landschap dat elke week letterlijk opnieuw wordt gevormd. Het is een race tegen de klok om de veiligheidsstandaarden bij te houden, zonder de noodzakelijke overheidssubsidies voor dit soort geavanceerde 3D-mapping.
Voor ons als recreant of huiseigenaar in de buurt van de bergen is dit een directe waarschuwing. De risico's beperken zich niet alleen tot lawines of valpartijen; veranderend waterbeheer en infrastructuurschade door verschuivende morenes (puinwallen) liggen ook op de loer.
De berggidsen zijn niet bang om het te zeggen: dit is een nieuwe wereld. Wat doe jij als je favoriete wandelpad plotseling een risicogebied wordt? Welke ‘oude’ gewoonte moet jij misschien heroverwegen in je eigen leven nu de wereld zo snel verandert?
